Gaslighting: okrutna forma przemocy emocjonalnej. Rozpoznaj i uciekaj!
Adobe Stock

Gaslighting: okrutna forma przemocy emocjonalnej. Rozpoznaj i uciekaj!

Mówi się, że gaslighting to najsubtelniejsza, a przez to najgorsza forma przemocy psychicznej. Przestajemy ufać same sobie, tracimy pewność siebie, obwiniamy siebie o swoje cierpienie.
Sylwia Arlak
02.06.2020

Przed ślubem Paula była zwykłą, młodą kobietą. Wszystko się zmieniło, kiedy wyszła za mąż: pojawiły się urojenia, nocne omamy słuchowe, paranoiczne myśli. Przestała ufać swoim zmysłom, emocjom – uwierzyła, że jest chora psychicznie. Nie miała pojęcia, że padła ofiarą okrutnej manipulacji własnego męża – właśnie tak przedstawia się fabuła filmu „Gaslight” nakręconego w 1944 roku. W roli Pauli wystąpiła Ingrid Bergman, która za udział w tym filmie otrzymała Oscara. To właśnie od tytułu filmu wzięła się nazwa gaslighting określająca technikę manipulacji doskonale znaną dyktatorom, przywódcom sekt czy patologicznym kłamcom. 

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Co to jest gaslighting? Powiem ci, co masz myśleć i czuć

Najprościej mówiąc, gaslighting polega na wmówieniu ofierze, że nie powinna sobie ufać: swojej intuicji, inteligencji. Gnębienie często jest bardzo subtelne i narasta stopniowo latami – dlatego często jest niemożliwe nawet wskazanie, kiedy się zaczęło. Niewierny mąż, który wmawia żonie, że ona „przesadza”, bo jest „histeryczką” i „wariatką”, stosuje właśnie tę metodę. Podobnie zaborczy partner, który odcina kontakty z rodziną czy przyjaciółmi: „Naprawdę nie widzisz, jak oni cię wykorzystują?”. Matka, podcinająca skrzydła dorosłej córce, mobbingujący szef – gaslighting to jedna z najczęstszych i jednocześnie najbardziej wyrafinowanych metod manipulacji.

Czytaj też: Narcystyczni rodzice niszczą swoje dzieci. 5 sygnałów świadczących o tym, że to oni cię wychowywali

Jest duże ryzyko, że jesteś ofiarą gaslightingu, jeśli:

  • pod wpływem kogoś z otoczenia wątpisz w siebie: swoje umiejętności, inteligencję,
  • wydaje ci się, że nie jesteś w stanie podjąć ani jednej dobrej decyzji w życiu,
  • ktoś z twojego otoczenia wmawia ci, że twoje myśli, emocje nie mają racji bytu. Podważa twoje zdanie, lekceważy twoją opinię,
  • czujesz coraz większą niepewność, masz coraz niższe poczucie własnej wartości,
  • pod wpływem partnera/ki straciłaś/eś kontakt z rodziną i przyjaciółmi,
  • w obecności potencjalnego oprawcy czujesz napięcie psychiczne, lęk,
  • masz objawy depresji, niestabilności psychicznej,
  • mówisz nie to, co myślisz, ale to, co sądzisz, że ktoś z twojego otoczenia chce usłyszeć,
  • masz poczucie, że pod wpływem danej relacji się diametralnie zmieniłaś.

Zaufaj swojej intuicji 

Jedni manipulatorzy liczą na korzyści materialne, innym chodzi tylko o poczucie władzy. Często też chcą odwrócić uwagę od własnych przewinień. Oprawca – często jest nim mąż lub partner – izoluje ofiarę od rodziny i przyjaciół, może też próbować skłócić obie strony. Często opowiada o niestabilności psychicznej ofiary i próbuje przekonać ją, że to on jest jedyną osobą, na której może i powinna polegać. Manipulator robi wszystko, aby przekonać ofiarę, że to, co czuje, jest nieprawdziwe lub przesadzone. Jest skuteczny, bo zazwyczaj zna słabe strony ofiary i dzięki temu uderzyć w jej czuły punkt. Uwielbia wytykać wady i porażki. Przyłapany na kłamstwie, wchodzi w rolę ofiary. Wzbudza poczucie wstydu, żeby powstrzymać ofiarę przed zwierzaniem się innym ze swoich problemów.

Niestety, ofiary przemocy psychicznej bardzo często nie zdają sobie sprawy z tego, co się dzieje. O tym, że miały do czynienia z manipulatorem, przekonują się nieraz po wielu miesiącach, a nawet latach, gdy relacja już dawno jest skończona. Na szczęście istnieją sposoby, by bronić się przed gaslightingiem.

Czytaj także: Jak rozpoznać toksycznych ludzi? 3 typy, przed którymi trzeba umieć się bronić

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Przemoc w związku
Adobe Stock

Przemoc psychiczna w związku: kłamca, oszust, manipulant – jak się nie dać?

Kiedy partner podniesie rękę, uderzy – sytuacja jest oczywista – padliśmy ofiarą przemocy fizycznej. Są siniaki, zadrapania, złamania, podbite oczy. Wszystko widać, wszystko jasne. Jednak w przypadku przemocy psychicznej o diagnozę nie jest już tak łatwo.
Karolina Morelowska-Siluk
26.10.2020

Przemoc psychiczna zwykle wkrada się w związek powoli, sygnały mogą być dość subtelne, czasem z początku wręcz niezauważalne, szczególnie kiedy ofiara jest bardzo silnie zaangażowana emocjonalnie w relację, albo gdy jej konstrukcja psychiczna sprzyja byciu w roli osoby krzywdzonej. Przemoc psychiczna stopniowo burzy poczucie wartości i niszczy zaufanie do samego siebie u ofiary. I z każdym kolejnym dniem, nawet jeśli już dostrzegamy, że partner dopuszcza się wobec nas przemocy, jest trudniej powiedzieć: „Stop”, czy tym bardziej, coraz trudniej jest odejść.  Na czym polega przemoc psychiczna? To trzeba powiedzieć jasno – przemoc to nie tylko wykorzystywanie fizycznej przewagi nad drugim człowiekiem, bicie, czy molestowanie seksualne. Przemoc to także psychiczne znęcanie się nad drugą osobą. A form takiej przemocy są dziesiątki. Zalicza się do niej między innymi: poniżanie, podnoszenie głosu, wyzywanie, stałe krytykowanie, domaganie się posłuszeństwa. Używanie rozmaitych nacisków: zabieranie dzieci, pieniędzy, samochodu, telefonu. Grożenie na różne sposoby. Lekceważenie, przerywanie rozmów partnera, nieodpowiadanie na jego pytania, brak szacunku dla jego pracy, bagatelizowanie osiągnięć, wyolbrzymianie porażek. Rozpuszczanie plotek i pomówień o partnerze, nastawianie bliskich przeciwko drugiej osobie. Narzucanie własnych poglądów, wyśmiewanie poglądów partnera, kontrolowanie go, ograniczanie czy utrudniania mu kontaktów z innymi osobami. Nadużycie jego zaufania: kłamstwa, okazywanie zazdrości, zdradzanie, niedotrzymywanie obietnic i wspólnych uzgodnień. Wmawianie choroby psychicznej, czy emocjonalny szantaż. Ofiary mają skłonność do nazywania takich zachowań partnera bardzo eufemistycznie, mówią, że partner jest cholerykiem, czy że ich związek jest burzliwy. Tymczasem jest to po...

Czytaj dalej
Pexels.com

Związek z narcyzem zostawia rany – zobacz, co to zespół stresu ponarcystycznego

Broń się albo uciekaj. Szkodliwe działania narcyza mogą odbijać się na naszym zdrowiu jeszcze długo po zakończonej relacji.
Sylwia Arlak
01.10.2020

Życie z narcyzem łatwo może przerodzić się w codzienny koszmar. Kontroluje ofiarę, wmawia jej, że to ona jest winna, że do niczego się nie nadaje i że ma tylko jego. Zrobi wszystko, żeby osiągnąć swój cel. Nic dziwnego, że tak często znajomość z nim kończy się PNSD (Post Narcissist Stress Disorder), czyli zespołem stresu ponarcystycznego. Co to jest zespół stresu narcystycznego? Związek z osobą narcystyczną nie jest obojętny dla psychiki drugiej osoby. O PNSD mówimy, gdy już po rozstaniu, czujesz się bezradna, masz napady złości, lęku, a nawet możesz cierpieć na depresję. Obolała po związku z narcyzem kobieta ma duże problemy z poczuciem własnej wartości, przez co może unikać innych ludzi, może mieć problemy z zasypianiem. Staje się nieufna i może mieć duże problemy ze znalezieniem nowego partnera. Po zakończeniu związku może być jej bardzo trudno wrócić do normalnego życia. Kiedy poczuje na ulicy zapach perfum byłego partnera, albo usłyszy w radio jego ulubioną piosenkę, może natychmiast wrócić do trudnych wspomnień. Przez długi czas może nie być w stanie myśleć o niczym innym. Może też podświadomie unikać miejsc, ludzi i rzeczy związanych z narcyzem, a nawet emocji. I wreszcie — może czuć się winny, że jego związek się skończył. Podobny stres odczuwają np. ofiary wypadków bądź innych traumatycznych wydarzeń. Czytaj też:  Związek z narcyzem jest jak tango: namiętny, ale wyczerpuje siły Czy da się żyć z narcyzem? Jeśli nie potrafisz opuścić narcyza, naucz się z nim żyć. Przede wszystkim poczytaj o jego zachowaniach i mechanizmach działania. Dowiedz się więcej o cyklu przemocy narcystycznej, który obejmuje cztery fazy: poczucie zagrożenia, znęcanie się nad innymi, stawanie się ofiarą i poczucie wzmocnienia. Tylko w ten sposób zyskasz spokój. Będziesz...

Czytaj dalej
Pixabay.com/zdjęcie ilustracyjne

6 uczuć, które świadczą, że padłaś ofiarą manipulatora! 

Nie chcemy wierzyć w to, że ktoś nami manipuluje. Ale co, jeśli tak właśnie jest? Pomóż sobie i uciekaj. A najpierw sprawdź, po czym poznać manipulatora.
Sylwia Arlak
29.05.2020

Manipulator po mistrzowsku operuje twoim poczuciem winy,  niszczy twoją samoocenę, jest ekspertem w dziedzinie biernej agresji.  Wg psychologów każdy z nas pozna w swoim życiu przynajmniej jednego z nich. jest duże ryzyko, że będziemy z nim w bliższej relacji: być może to będzie nasz szef, koleżanka w pracy, narzeczony albo mąż. Jak rozpoznać, że ktoś nam próbuje manipulować? Przede wszystkim zaufaj sobie i wsłuchaj się we własne uczucia.   1. Czujesz przy nim napięcie psychiczne Z pozoru nic się nie dzieje, nikt nie podnosi głosu, nie ma kłótni. A jednak  napięcie wisi w powietrzu. Nawet jeśli starasz się prowadzić rozmowę na bezpiecznym, neutralnym gruncie (żeby uniknąć ewentualnego spięcia), manipulator i tak znajdzie sposób, żeby cię zranić. To może być „zabawny” żarcik o twoich łydkach albo fryzurze, udawana troska o twój stan konta albo klasyczne wypominanie błędów sprzed lat. Manipulator jest superskuteczny we wzbudzaniu poczucia winy, bo doskonale wie, że gdy poczujesz się winna – łatwiej ulegniesz presji.  2. W jego towarzystwie jesteś niepewna Nie możesz uniknąć rozmowy, więc — dla świętego spokoju — próbujesz się z nim zgodzić. Ale to też nie pomaga. Wytknie ci każdy błąd i udowodni, dlaczego nie masz racji. Zawsze musi być lepszy od ciebie. Stawia się w pozycji mądrzejszego, bardziej doświadczonego. Jest zdania, że ma prawo kierować twoim życiem. On nie doradza, tylko wskazuje ci jedyną słuszną drogę. W dodatku niczego nie mówi w jasny, klarowny sposób. Woli niedomówienia i sugestie, które mają w tobie wzbudzić niepewność.  3. Masz wrażenie, że on cię poniża Jeśli czujesz, że ktoś cię poniża – to tak jest. Jeżeli czujesz upokorzenie – to masz powody, aby...

Czytaj dalej
Czym jest szantaż emocjonalny?
iStock

Szantaż emocjonalny – jak go rozpoznać i jak się przed nim bronić?

Szantaż emocjonalny to technika manipulacji, która – poprzez wpływanie na uczucia i emocje drugiego człowieka – wymusza u niego określone zachowanie. Szantażysta używa tej techniki świadomie, zwykle wobec najbliższych osób.
Karolina Morelowska-Siluk
02.12.2020

Z szantażem emocjonalnym związane jest pojęcie „mgły” (w języku angielskim „fog”, czyli skrót od trzech słów – fear, obligation i guilt). „Mgła” w kontekście szantażu emocjonalnego to nic innego jak forma „zakrycia” przekazu, który ma wywołać w adresacie strach, poczucie winy oraz poczucie obowiązku. Czym jest szantaż emocjonalny? Z szantażem emocjonalnym prawdopodobnie zetknęła się większość z nas. No bo jak interpretować nierzadko wypowiadane przecież zdania: „Gdybyś naprawdę mnie kochał, to nie pracowałbyś do tak późna” czy słowa  dziecka: „Nie chcesz kupić mi pieska, o którym marzę, bo mnie nie kochasz”. Za szantaż emocjonalny można uznawać wszystkie komunikaty, które w wywołują w drugim człowieku nieprzyjemne uczucia i mają sprawić, by ten zachował się w oczekiwany przez nas sposób. Czytaj też: Asertywność: 10 zdań, które pomogą ci stać się osobą asertywną Szantaż emocjonalny. 4 postawy manipulatora Psychologowie badający zjawisko szantażu emocjonalnego wyróżniają cztery główne postawy, które mogą przybierać osoby stosujące ten rodzaj  manipulacji: Prokurator. W tym przypadku niedostosowanie się do „przykrytego mgłą” żądania szantażysty prowadzi do jawnej złości prokuratora przejawiającej się agresją – może to być agresja czynna, jak np. groźba, ale też agresja bierna, którą jest np. milczenie. Ofiara ma czuć strach, niepokój. Biczownik. Adresat szantażu przekonywany jest, że jeżeli nie spełni oczekiwań, wtedy szantażysta, najczęściej bliska osoba, doświadczy cierpienia – będzie smutna, przygnębiona, rozczarowana, przybita, itd. Cierpiętnik. Szantażysta oczekuje, że osoba szantażowana zrobi wszystko, by poprawić jego...

Czytaj dalej