Zaburzenia lękowe – poznaj rodzaje lęku i sposoby, jak go pokonać
iStock

Zaburzenia lękowe – poznaj rodzaje lęku i sposoby, jak go pokonać

Zaburzenia lękowe są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Częściej dotykają kobiet niż mężczyzn, występują zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
Karolina Morelowska-Siluk
19.11.2020

Lęk to stan emocjonalny pojawiający się w życiu codziennym. Jest całkowicie naturalną reakcją na stresujące sytuacje, na niebezpieczeństwo. Gdybyśmy go nie odczuwali, nasz gatunek już dawno by nie istniał. Jednak u niektórych osób stan niepokoju jest bardzo nasilony, utrzymuje się długo, nawet wtedy, gdy zagrożenie, czy stresująca sytuacja dawno minęły.

Taki rodzaj lęku może stać się poważnym problemem uniemożliwiającym radzenie sobie z codziennymi sprawami i wręcz sparaliżować nasze życie. Wtedy staje się zaburzeniem. Wpływa on na jakość naszego życia i jest źródłem psychicznego cierpienia. Wtedy mówimy o zaburzeniach lękowych.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Skąd się biorą zaburzenia lękowe?

Nadmierny lęk jest zwykle kombinacją różnych czynników. Zaliczają się do nich m.in. zaburzenia psychiczne występujące w rodzinie, które mogą stanowić predyspozycję do zaburzeń lękowych. Innym czynnikiem są stresujące wydarzenia, których doświadczamy, np: rozwód, utrata pracy, ciąża i narodziny dziecka, śmierć bliskiej osoby, doświadczanie przemocy słownej, seksualnej, fizycznej czy emocjonalnej, a także problemy ze zdrowiem fizycznym. Najczęstszymi chorobami psychosomatycznymi wyzwalającymi lęk są problemy hormonalne, cukrzyca, astma, choroby serca.

Czytaj także: Czy jesteś osobą wysoko wrażliwą (WWO)? Zadaj sobie kilka pytań

Rodzaje zaburzeń lękowych

Zaburzeń lękowych jest wiele, co więcej ludzie mogą jednocześnie doświadczać więcej niż jednego rodzaju lęku.

Fobia społeczna

Osoby z fobią społeczną odczuwają silny lęk, gdy narażone są na uczestniczenie w jakichkolwiek interakcjach społecznych.  Obawiają się potencjalnej krytyki, zawstydzenia czy upokorzenia, nawet w przypadku sytuacji takich jak przemawianie, jedzenie w miejscu publicznym czy inicjowanie rozmowy. Obawom tym zwykle towarzyszy nasilona reakcja wegetatywna: pocenie się, uczucie czerwienienia się, kołatania serca, napięcie, przyśpieszony oddech. Osoba z fobią społeczną jest zwykle przekonana, że objawy te są bardzo mocno widoczne dla otoczenia i dodatkowo przyczyniają się do „społecznej kompromitacji”.

Fobie „specyficzne”

Fobie specyficzne to zaburzenie objawiające się silnym i niewytłumaczalnym lękiem przed konkretnymi obiektami bądź sytuacjami. Osoby doświadczające ich zwykle zdają sobie sprawę z irracjonalności swoich lęków i wyolbrzymionego odczucia strachu, mimo to unikają wszelkiego kontaktu z bodźcami wywołującymi fobię. Tu także fobii towarzyszą różne objawy fizjologiczne. Do fobii specyficznych należą m.in. arachnofobia (lęk przed pająkami), klaustrofobia (lęk przed zamkniętymi przestrzeniami) czy odontofobia (lęk przed dentystą).

Czytaj także: Hemofobia – lęk przed widokiem krwi

Zespół lęku uogólnionego (GAD)

Zespół ten charakteryzuje się nierealistycznym i przesadnym lękiem przed potencjalnym nieszczęściem bądź katastrofą, któremu towarzyszy ciągłe zamartwianie się niemal o wszystko: sprawy finansowe, stan zdrowia członków rodziny, pracę itd. Wykluczenie jednego powodu do niepokoju często powoduje pojawienie się kolejnego.

Lęk paniczny (ataki paniki)

Osoba z tym zaburzeniem doświadcza nagłych ataków paniki, czyli intensywnych i przytłaczających epizodów silnego lęku, które przeżywa jako „wpadanie w czarną dziurę"  albo „stan nie do opanowania”. Zwykle towarzyszy im szereg objawów fizjologicznych (duszność, pocenie, drżenie całego ciała, płytki oddech, zawroty głowy, odrętwienie, mdłości, ból brzucha). Napady paniki są nagłe, nie muszą być związane z żadnym czynnikiem sytuacyjnym.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

Podstawową cechą tych zaburzeń jest powtarzające się występowanie obsesji i kompulsji. Obsesje są niechcianymi, nieakceptowanymi i powtarzającymi się myślami, obrazami i impulsami, które są trudne do skontrolowania i powodują duży stres, nawet jeśli osoba doświadczająca tych myśli zdaje sobie sprawę z ich irracjonalności. Myśli te dotyczyć mogą np.: brudu, zanieczyszczeń, zarazków, porządku, symetrii itd.

Kompulsje pojawiają się zwykle w odpowiedzi na obsesje. Są to powtarzające się rytuały, do wykonywania których człowiek czuje się zmuszony. Mają one służyć redukcji napięcia wywołanego natrętnymi myślami, ochraniać przed lękiem. Do najczęściej występujących kompulsji należą: mycie rąk, sprawdzanie czegoś,  układanie czegoś oraz czynności umysłowe – powtarzania pewnych fraz, liczenie, modlitwa.

Czytaj też: Dziękowanie innym daje nam więcej, niż myślimy

Jak pozbyć się lęku?

Sposób leczenia zaburzeń lękowych zależy od ich nasilenia. Łagodne symptomy mogą być wyciszone np. przez zmianę trybu życia (regularne ćwiczenia fizyczne, relaksacja, medytacja). Jeżeli objawy są poważniejsze i trwają stosunkowo długo oraz wpływając niekorzystnie na jakość życia człowieka – konieczne jest sięgnięcie po profesjonalną pomoc psychologiczną i psychiatryczną.

Psychoterapia może nie tylko pomóc w powrocie do równowagi, ale też zapobiegać nawrotom lęku. Badania wskazują, że to właśnie ona najlepiej „radzi” sobie z lękiem, jednak w przypadku poważnego nasilenia objawów pomocna albo wręcz konieczna może okazać się także farmakoterapia. Dotyczy to osób, u których lęk jest bardzo nasilony i utrudnia funkcjonowanie oraz tych, które z różnych powodów nie mogą poddać się psychoterapii.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Fotolia

Hemofobia – lęk przed widokiem krwi

Lęk związany z krwią – jej widokiem i pobieraniem
Joanna Marczak
28.01.2013

Hemofobia to lęk przed widokiem, pobieraniem i badaniem krwi oraz wszystkim, co ma z nią związek. Fobia ta ma podłoże psychiczne i często wywołuje ją uraz, który pojawił się w dzieciństwie lub w życiu dorosłym. Dużą rolę odgrywa tutaj również genetyka. Hemofobia – co to takiego? Strach przed widokiem krwi jest bardzo trudno pokonać. W przypadku nadmiernego lęku mogą wystąpić omdlenia wazowagalne (zespół naurokardiogenny wywołujący odruchowe zwolnienie rytmu serca oraz spadek ciśnienia). Konsekwencją nadmiernego lęku są: zawroty głowy, nudności, zaburzenia wzroku i słuchu, nadmierna potliwość. Hemofobia – sposoby leczenia W przypadku leczenia hemofobii jedynym wyjściem jest wizyta u psychoterapeuty lub innego specjalisty. Najlepszą metodą jest systematyczna desensytyzacja (terapia psychologiczna), która polega na odwrażliwianiu na bodźce stresujące. Koncentruje się ona również na oswojeniu pacjenta z jego lękiem. Czasami w leczeniu hemofobii stosowana jest hipnoza oraz programy komputerowe, pomagające w oswojeniu się z chorobą. Dla osób, które nie są gotowe, aby poddać się terapii lub hipnozie, bardzo pomocne jest również wsparcie ze strony rodziny. Przykładem takiej sytuacji może być zaplanowane pobieranie krwi. Warto iść do gabinetu z najbliższą osobą, która będzie dla nas wsparciem. Jak rozpoznać fobię? Fobie są to zaburzenia nerwicowe , których podstawowym objawem jest lęk przed osobami, zjawiskami, przedmiotami. Lęk utrudnia normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. Fobie wywoływane są przez konkretne sytuacje, zjawiska, osoby, które odcisnęły piętno na naszej przeszłości. Osoba cierpiąca na daną fobię odczuwa niepokój wiążący się z konkretną osobą, sytuacją lub rzeczą mimo tego,...

Czytaj dalej
Fotolia

Koulrofobia – strach przed klaunami

Klaun – dla większości zabawny, dla niektórych przerażający
Katarzyna Rochowicz
31.07.2012

Większość ludzi odczuwa lęk z jakiegoś powodu, jeśli jest on silny i niemożliwy do przezwyciężenia nazywany jest fobią i może być leczony. Strach przed pająkami, strach przed lataniem – to dość popularne fobie. Ale czy można bać się…  klaunów ? Koulrofobia – co to jest? Nazwa „ koulrofobia ” pochodzi od greckiego „koulro” czyli „chodzący na szczudłach”. Ponieważ w starożytnej Grecji nie była znana postać klauna, zapożyczono nazwą od szczudlarza. Koulrofobia  jest po prostu irracjonalnym lękiem przed klaunami. Osoby zmagające się z tą przypadłością są w stanie zaakceptować klauna w cyrku, ale nie poza nim, poza miejscem dla niego przeznaczonym (chociaż zdarzają się osoby, które nie mogą znieść widoku klauna w żadnym miejscu). Dlaczego boimy się klaunów? Za źródło koulrofobii uznawany jest sam wygląd  klauna . Ponieważ jest przebrany i często ma nienaturalnie duże stopy, a jego twarz zdobi makijaż, w ludziach rodzi się niepokój spowodowany brakiem możliwości rozpoznania, kto kryje się za przebraniem. Również udawane emocje i sztuczne zachowanie klauna budzi lęk – osoby cierpiące na koulrofobię obawiają się nieprzewidywalnego zachowania z jego strony. Jakie są objawy koulrofobii? Objawy  koulrofobii  są podobne do objawów występujących po zetknięciu z czynnikiem wywołującym inne fobie. Najczęściej uczuciu przerażenia towarzyszy pocenie się, szybkie bicie serca, płacz, krzyk, drżenie kończyn, uczucie zbliżającego się omdlenia. Jak leczyć koulrofobię? Tę przypadłość leczy się tak samo jak inne fobie, czyli poprzez stopniowe zwiększanie kontaktu pacjenta z czynnikiem wywołującym  strach . W fobii charakterystyczne jest, że  strach  nie pojawia się w sytuacji realnego...

Czytaj dalej
dezynfekowanie rąk
Adobe Stock

Nerwica natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)? 

Uporczywe liczenie do stu albo codzienne sprzątanie mieszkania na błysk może być objawem nerwicy natręctw.
Aleksandra Nowakowska
06.05.2020

Naukowcy nie są pewni, co dokładnie powoduje zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, ale najczęściej wskazują geny warunkujące rozwój i funkcjonowanie mózgu. Psychiatrzy z Uniwersytetu w Cambridge podczas swoich badań wykazali, że zmiany pracy mózgu, które podwyższają ryzyko nerwicy natręctw, są dziedziczne. Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne powoduje niższa aktywność w bocznej korze okołooczodołowej oraz innych obszarach, odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji oraz kontrolę nawyków. Od nich zależy elastyczność naszych zachowań. Czym jest nerwica natręctw? Zaburzeniem lękowym, objawiającym się obsesjami i kompulsjami. Obsesje to nawracające i niepokojące myśli, natrętne obrazy pochodzące z umysłu oraz niepożądane impulsy. Obsesje są przytłaczające i ciągłe. Kompulsjami nazywamy powtarzające się, zrytualizowane, przymusowe zachowania. Większość osób z OCD ma zarówno obsesje, jak i kompulsje, 20 proc. same obsesje, a około 10 proc. cierpi jedynie na kompulsje. Obsesje i kompulsje zmuszają do angażowania się w niechciane, często stresujące czynności lub w nawracające myślenie. W większości przypadków kompulsje łagodzą lęk, jednak zdarza się, że wywołują niepokój. Osoba chora na OCD rozpoznaje, że jej sposób myślenia lub zachowania jest  bezsensowny i nadmierny, jednak impuls jest zbyt silny, żeby z tego zrezygnowała. Często przymus wykonania jakiejś czynności ma zapobiec niebezpieczeństwo lub zatrzymać obsesyjną myśl. Kompulsje mają na celu zmniejszenie lęku i związanych z nim uczuć niepokoju towarzyszących obsesjom. Zwykle pacjenci  z nerwicą natręctw ma wiele rodzajów obsesji i kompulsji. Ktoś może przyjść do psychiatry z powodu obsesyjnego strachu przed szkodliwością azbestu w otoczeniu, a podzcas wywiadu lekarskiego okazuje się, że jednocześnie nie może powstrzymać się przed...

Czytaj dalej
Zaburzenia lękowe
Adobe Stock

Zaburzenia lękowe – co to takiego?

Zaburzenia lękowe nazywane są inaczej zaburzeniami nerwicowymi. Są bardzo różnorodne, a w ich powstawaniu, rozwoju i przebiegu bardzo istotną rolę pełnią czynniki psychologiczne.
Karolina Morelowska-Siluk redakcja „Uroda Życia”
24.09.2020

Zaburzenia lękowe uznane są za choroby, diagnozuje się je i leczy.  W umiarkowanym natężeniu dotykają co dziesiątej osoby na świecie, zaś w mocnym obserwuje się u aż około 10% populacji! Nie dość, że zaburzenia lękowe same w sobie są bardzo obciążające, często występują wspólnie z innymi schorzeniami, takimi jak depresja czy uzależnienia.   Badania wskazują wyraźnie, że zaburzenia lękowe częściej diagnozowane są u kobiet niż u mężczyzn. Ciężko określić, że te dane odpowiadają stanowi faktycznemu, bowiem przekazy kulturowe sprawiają, że mężczyznom zdecydowanie trudniej jest przyznać się, że lęk ich dotyczy, przecież: mężczyzna nie płacze, nie boi się, itd. Dlatego szacuje się, że około 30% zaburzeń lękowych pozostaje nierozpoznanych. Zaburzenia lękowe są najpowszechniejszymi  zaburzeniami emocjonalnymi, „dopadają” każdego: dorosłych w różnym wieku, ale także dzieci. Niektóre zaburzenia lękowe mają podłoże genetyczne, inne związane są z konkretnymi etapami rozwoju, a jeszcze inne mogą pojawić w reakcji na konkretną, trudną sytuację życiową. Najbardziej charakterystyczne „ataki” lękowe wiążą się z poczuciem niezrozumienia, obawą przed odrzuceniem oraz krytyką, a także strachem przed podejmowaniem rozmaitych działań, często związane są też z nieuzasadnionym strachem o własne zdrowie. Objawy zaburzeń lękowych To, co może dziać się z ciałem osoby doświadczającej zaburzeń lękowych, może mieć bardzo różny przebieg w zależności od przyczyn, które ten stan wywołują. Kiedy podłożem traumatyczne doświadczenie, chory przeżywa ponownie objawy somatyczne wiążące się z danym wydarzeniem. Stany lękowe i ataki paniki wywołują ból w klatce piersiowej, zaburzenia oddechu i rytmu serca, zawroty głowy, czasem także ból brzucha, odczuwany jako...

Czytaj dalej