Terapia ACT: czym jest i komu może pomóc?
Adobe Stock

Terapia ACT: czym jest i komu może pomóc?

Terapia ACT, czyli terapia akceptacji i zaangażowania, pomaga zacząć działać osobom, które doświadczają lęku, tłumią swoje emocje i unikają podejmowania decyzji ze względu na strach.
Kamila Geodecka
23.03.2021

Założenia terapii ACT zostały zaprezentowane na początku lat 80. przez amerykańskiego psychologa doktora Stevena C. Hayesa. Według niego ACT to zorientowane na działanie podejście do psychoterapii, które wywodzi się z tradycyjnej terapii behawioralnej i terapii poznawczo-behawioralnej. O tym, że uczestnicy terapii ACT uczą się głównie działać, mówi już sam jej skrót – ACT możemy przetłumaczyć właśnie jako wezwanie do działania.

Pacjenci uczęszczający na zajęcia z terapii ACT starają się akceptować to, że istnieją głębsze uczucia, które są odpowiednimi reakcjami na pewne sytuacje, ale nie powinny ani zakłócać przebiegu ich życia, ani wpływać na podejmowane przez nich decyzje.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Założenia terapii ACT

Głównym celem terapii akceptacji i zaangażowania jest zwiększenie elastyczności psychologicznej, czyli umiejętności radzenia sobie z problematycznymi i trudnymi sytuacjami życiowymi. Osoba, która ma dużą elastyczność psychologiczną, może pozwolić sobie na życie tu i teraz, a nie w przeszłości lub przyszłości. Duży problem ze stawaniem twarzą w twarz z problemami mogą mieć między innymi osoby ruminujące, czyli rozmyślające zbyt dużo, oraz pacjenci zmagający się z przeróżnymi lękami.  

Najczęściej uczestnicy terapii uczą się także, że tłumienie emocji oraz ucieczka przed nimi nie jest dobrym sposobem na radzenie sobie z różnymi sytuacjami życiowymi. W zamian osoby uczestniczące w terapii ACT starają się patrzyć na siebie oraz swoje emocje z boku, na poziomie racjonalnym. Ważnym elementem terapii akceptacji i zaangażowania jest także uzyskanie samoświadomości oraz ustalenie i zaakceptowanie własnych priorytetów życiowych, oraz wartości, wedle których pacjent chce żyć. Z takim zrozumieniem uczestnicy terapii ACT zaczynają akceptować swoje problemy i trudności życiowe oraz zobowiązują się do wprowadzenia niezbędnych zmian w swoim zachowaniu.  

Skuteczność terapii ACT była już potwierdzona w niektórych badaniach, jednak wciąż pojawiają się kontrowersje dotyczące tej metody terapeutycznej.  Niektórzy badacze i psychologowie sugerują, że nie ma wystarczającej liczby badań potwierdzających skuteczność tej terapii. Krytycy uważają także, że przeprowadzone dotychczas badania nie były wykonane przy pomocy odpowiedniej metodologii. 

Czytaj także: Pewność siebie – 6 nawyków, które mogą ją niszczyć

Przebieg terapii ACT

Pracując z terapeutą, uczestnicy terapii uczą się słuchać siebie oraz swoich emocji i zauważają, w jaki sposób prowadzą wewnętrzny dialog. Zdobycie tej wiedzy jest szczególnie istotne w przypadku osób, które przeżyły traumatyczne wydarzenia, problematyczne związki, doświadczyły ograniczeń fizycznych itp. Dopiero wtedy pacjenci mogą zdecydować, czy problem wymaga natychmiastowego działania i zmiany, czy też może – lub musi – zostać zaakceptowany takim, jaki jest.

W trakcie terapii uczestnicy rozmawiają z psychoterapeutami o wydarzeniach z przeszłości, co pomaga w wyłapaniu pewnych wzorców myślowych, które mogą utrudniać im podejmowanie decyzji i życie w zgodzie w samym sobą.

Na końcu, kiedy pacjenci zmierzą się z aktualnymi problemami i zaakceptują je, zobowiązują się przestać walczyć ze swoją przeszłością i emocjami, a zamiast tego zacząć praktykować bardziej pewne i optymistyczne zachowanie oparte na osobistych wartościach i celach.

Czytaj także: Zadręczasz się myślami? To może mieć zły wpływ na twoje zdrowie psychiczne, fizyczne i emocjonalne 

Terapia ACT – dla kogo jest przeznaczona?

Terapię ACT zaleca się osobom cierpiącym na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne lub doświadczającym przejściowych problemów z własną emocjonalnością. Najczęściej jest stosowana w leczeniu:

  • stresu (na przykład doświadczanego w miejscu pracy),
  •  lęku związanego z konkretnymi sytuacjami,
  •  zespołu lęku społecznego, depresji,
  •  zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych,
  •  psychozy,
  • zaburzeń odżywiania,
  • niektórych uzależnień.

Terapia ta jest zalecana także w przypadku występowania przewlekłego bólu, a także – wspomagająco – u pacjentów z padaczką lub fibromialgią (chorobą reumatyczną tkanek miękkich).

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Borderline
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD. Czym jest osobowość borderline? Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość.  Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet. Borderline – przyczyny Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby. Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki...

Czytaj dalej
Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna?
Unsplash.com

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna? Dowiedz się, czy to metoda dla ciebie

Terapia poznawczo-behawioralna to jedna z najbardziej skutecznych metod postępowania terapeutycznego. Wykorzystuje się ją głównie w leczeniu zaburzeń psychicznych o podłożu depresyjnym lub lękowym.
Karolina Morelowska-Siluk
18.11.2020

Terapia poznawczo-behawioralna uważana jest za jedną z najlepiej zbadanych klinicznie terapii. Jej działanie zostało potwierdzone wieloma badaniami na całym świecie, dlatego lekarze i psychoterapeuci tak często z niej korzystają. Metoda została opracowana w latach 60. XX wieku przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Becka. Głównym założeniem tej formy leczenia terapeutycznego jest przekonanie, że myśli, emocje i zachowania człowieka wzajemnie na siebie wpływają, a konsekwencją tego oddziaływania są wzorce zachowań. Wzorce, które nie zawsze są właściwe, a czasem wręcz nas sabotują i bardzo nam szkodzą.  Czytaj także: Depresja sezonowa a depresja chroniczna. Sposoby na sezonowe zaburzenia nastroju Terapia poznawczo-behawioralna. Jak złamać niewłaściwy kod? Człowiek, nieświadomie i pod wpływem silnych emocji, utrwala z czasem konkretne zachowania w poszczególnych sytuacjach. Czasem też  kopiuje zachowania innych ludzi i przekłada je na własne życie – reaguje tak, jak się do tego przyzwyczaił. Nasze reakcje stają się automatyczne, np. samozwańczy pesymista już zawsze i wszystko widzi wyłącznie w czarnych barwach. Tak jakby sam umieścił siebie w klatce, włożył się w ściśle określone ramy. Terapia potrzebna jest wtedy, gdy wspomniane utrwalone zachowania czy przekonania, czyli ściany naszej klatki, nie są obiektywne. I to właśnie problem zaburzonego postrzegania świata staje się przedmiotem leczenia terapeutycznego. Psychoterapia poznawczo-behawioralna pozwala na wykrycie tych zniekształconych, wykoślawionych interpretacji rzeczywistości i zastąpić je właściwymi, obiektywnymi. Dla kogo jest terapia poznawczo-behawioralna? Terapia poznawczo-behawioralna najlepiej sprawdza się w leczeniu zaburzeń lękowych i depresji. Jest skuteczna także w sytuacji, gdy pacjent ma problemy w radzeniu sobie ze stresem. Metoda ta...

Czytaj dalej
Jaką terapię wybrać
Adobe Stock

Jaką psychoterapię wybrać: psychodynamiczną, Gestalt czy systemową? 

Zanim wybierzemy terapeutę, warto zastanowić się nad rodzajem psychoterapii, który będzie odpowiadał naszym potrzebom. Oto podpowiedź, przegląd trzech znanych metod psychoterapii: psychodynamicznej, Gestalt oraz systemowej.  
Karolina Morelowska-Siluk
09.09.2020

Wiemy już, że mamy problemy emocjonalne, z którymi sami nie damy sobie rady. Podejmujemy więc decyzję o pójściu na psychoterapię. Zaczynamy szukać odpowiedniego miejsca i okazuje się, że nim dokonamy wyboru psychoterapeuty musimy dokonać wyboru rodzaju psychoterapii, bo tych jest przynajmniej kilka. Zastanawiamy się, który wybrać, który będzie dla nas najbardziej odpowiedni. Oto podpowiedź, przegląd trzech znanych metod psychoterapii: psychodynamicznej, gestalt oraz systemowej.   Terapia psychodynamiczna  To metoda, która łączy w sobie elementy psychoanalizy oraz terapii poznawczo-behawioralnej. Pozwala zidentyfikować nasze świadome i nieświadome reakcje, zachowania i schematy myślenia.  Psychoterapia psychodynamiczna oparta jest na stwierdzeniu, że główną przyczyną problemów emocjonalnych są nieuświadomione popędy, tłumione przez naszego wewnętrznego krytyka, który nie pozwala im manifestować się w życiu człowieka w „zdrowej” formie. Dlatego tłumione potrzeby i popędy szukają alternatywnej drogi ujścia, wywołując objawy neurotyczne. Terapia ma więc na celu wydobycie ukrytych popędów i potrzeb. Jej zadaniem jest minimalizowanie wewnętrznej cenzury, tak by człowiek był w stanie realizować swoje potrzeby w „zdrowy”, nieszkodliwy dla niego sposób.  Terapia psychodynamiczna polega na rozmowie pacjenta z terapeutą. Pacjent sugeruje, o jakim problemie chciałby rozmawiać, terapeuta zgodnie z sugestią dopasowuje do tego sposób prowadzenia rozmowy. Czyli, zadaniem pacjenta jest opowiadanie o swoich problemach, a zadaniem terapeuty jest dokonywanie interpretacji tych wypowiedzi i „prowadzenie” pacjenta w taki sposób, aby ten mógł zrozumieć mechanizmy, które wywołują jego określone zachowania, szczególnie te niechciane i będące...

Czytaj dalej
Adobe Stock

Terapia systemowa, Gestalt czy CTB – czym różnią się najpopularniejsze nurty psychoterapii?

Różne nurty psychoterapii: systemowa, behawioralno-poznawcza, Gestalt, skoncentrowana na rozwiązaniu proponują inny system pracy z pacjentem. Jaką psychoterapię wybrać dla siebie? Zobacz podobieństwa i różnice.
Aleksandra Nowakowska
30.04.2020

Celem każdej terapii jest wyjście z cierpienia czy dyskomfortu, rozwiązanie problemu, z którym przychodzimy do gabinetu oraz rozwój osobisty. W efekcie mamy wieść lepsze życie, zgodne z własnym potencjałem. Droga do tego miejsca może być różna. Terapie Gestalt i systemowa sięgają do przeszłości. To nurty, które zakładają, że nieuświadomione przeżycia z dzieciństwa oraz powiązania rodzinne uniemożliwiają nam kontakt ze sobą i hamują życiową sprawczość. Przeszłość jest źródłem obecnych problemów, więc trzeba rzucić na nią światło świadomości.  Natomiast terapia skoncentrowana na rozwiązaniach  oraz terapia behawioralno-poznawcza koncentrują się na przyszłości i szybkich skutecznych sposobach, żeby znaleźć się w okolicznościach, których pragniemy. Służą temu wszelkie zasoby (zarówno wewnętrzne, jaki i zewnętrzne), które już posiadamy, a także dość prosta zmiana myślenia. Terapia Gestalt – teraźniejszość to echo przeszłości Jest nurtem terapii humanistycznej, egzystencjalnej. Twórcą tej metody był Frederick Perls, niemiecki lekarz, psychiatra i psychoanalityk, który twierdził, że w teraźniejszości odczuwamy zarówno przeszłość, jak i przyszłość, a w pracy terapeutycznej najważniejsze jest poszerzanie świadomości poprzez odkrywanie, co leży u źródła kryzysów. Przyczyn kryzysu terapeuta Gestalt często szuka w dzieciństwie, ponieważ według Perlsa niezaspokojenie  w pierwszych latach naszego życia takich potrzeb jak miłość, akceptacja czy autonomia, hamuje pełne doświadczenie siebie – kontakt z własnymi uczuciami i samopoznanie. W efekcie doświadczeń z dzieciństwa wykształcają się w nas nawykowe reakcje. A to prowadzi do dezintegracji osobowości. Terapeuci Gestalt uważają, że to, co sobie uświadamiamy,...

Czytaj dalej