Temperament i charakter. Co musisz o nich wiedzieć?
Adobestock

Temperament i charakter. Co musisz o nich wiedzieć?

To one warunkują nasze zachowanie w codziennych sytuacjach
MWMedia
20.11.2008

Co to jest temperament? Osobowość człowieka to ogół unikalnych cech psychicznych, które w sposób stały kierują jego zachowaniem w różnych sytuacjach. Temperament zaś jest jedną z tych cech. Jest to cecha określająca wrodzony sposób reagowania na wszystko, co się wokół dzieje.

Ujawnia się już we wczesnym niemowlęctwie, a nawet zaraz po urodzeniu - głównie w sposobie, w jaki dziecko ujawnia swoje emocje, a także w poziomie jego aktywności. Tak więc niektóre dzieci są spokojne, łagodne, radosne i wesołe - a inne pobudliwe (a nawet nadpobudliwe), aktywne, płaczliwe lub krzykliwe.
Ta sama prawidłowość dotyczy osób dorosłych. Temperament to szczególny sposób zachowania, który pojawia się na tyle często, że określa daną osobę i pozwala przewidzieć jej reakcje na różne przyszłe sytuacje. Niektórzy dorośli są permanentnie odprężeni i niczym się nie przejmują, a inni są ciągle spięci i zamartwiają się na zapas - przy czym są to ich stałe cechy zachowania i przeżywania. To, co czyni dane cechy temperamentu pozytywnymi lub negatywnymi - zależy od ich wzajemnej równowagi.

Pierwszą osobą w historii medycyny, która próbowała dokonać klasyfikacji cech temperamentalnych był znany wszystkim Hipokrates. Jego typologia była na tyle udana, że jej podstawy i nazewnictwo zachowały się do dzisiaj. Według tej klasyfikacji można ludzi podzielić na cztery podstawowe typy temperamentalne: melancholik, flegmatyk, sangwinik i choleryk.

Melancholik: to osoba raczej smutna, introwertywna (zamknięta w sobie) i mało stabilna. Główne cechy: cichy, nietowarzyski, powściągliwy, pesymistyczny, trzeźwo myślący, surowy, lękliwy, chimeryczny. Typ słaby, niezrównoważony - z przewagą procesów hamowania nad pobudzeniem w układzie nerwowym.

Flegmatyk: To osoba spokojna, introwertywna, raczej stabilna. Główne cechy: spokojny, zrównoważony, rzetelny, opanowany, pokojowo nastawiony, uważny, dbały, pasywny. Typ silny, zrównoważony.

Sangwinik: to osoba pewna siebie, ekstrawertywna (skierowana na zewnątrz), raczej stabilna. Główne cechy: towarzyski, otwarty, rozmowny, wrażliwy, odprężony, pełen życia, beztroski, przywódczy. Typ silny, zrównoważony.

Choleryk: to osoba drażliwa, ekstrawertywna, niestabilna. Główne cechy: aktywny, optymistyczny, porywczy, zmienny, pobudliwy, wybuchowy, agresywny, niespokojny, drażliwy. Typ silny, niezrównoważony - z przewagą procesów pobudzenia nad hamowaniem w układzie nerwowym.



Przedstawione powyżej typy temperamentu są tzw. typami czystymi. Jednak w praktyce rzadko występują tak czyste i wyraziste temperamenty. Najczęściej mamy do czynienia z typami mieszanymi, w których jedne cechy osiągają widoczną przewagę nad innymi. Tak więc - podsumowując - można powiedzieć, że temperament to zespół pewnych stałych cech psychicznych człowieka, ujawniających się w sposobie wyrażania emocji, zachowania się i reagowania (tempo procesów psychicznych, pobudliwość, siła i szybkość reagowania).

Cechy temperamentu ujawniają się w zachowaniu, decydują o reakcjach człowieka - szczególnie w sytuacjach trudnych i konfliktowych. Są to cechy charakteryzujące osobowość. Nie każdy człowiek potrafi panować nad swoimi reakcjami w trudnych sytuacjach. O panowaniu nad sobą decydują cechy wolicjonalne charakteru.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

A co to jest charakter?

Potoczne rozumienie tego terminu jest dość szerokie. Często zastępuje się nim termin osobowość - a te dwa pojęcia tak naprawdę nie są tożsame. Charakter bowiem, tak jak i temperament jest tylko jednym z elementów osobowości. W ujęciu psychologicznym, charakter jest zespołem indywidualnych cech osobowości, wyrażających się w stosunku do innych ludzi, do otaczającej rzeczywistości, norm moralnych i siebie samego (np. egoizm, zarozumialstwo, albo też poczucie własnej bezwartościowości). Mówiąc krótko, charakter to ogół cech moralnych w osobowości. Charakter wiąże się z takimi cechami kierunkowymi osobowości, jak postawy i aspiracje 

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Typy osobowości. Kim jesteś?
Pexels.com

Choleryk, flegmatyk, melancholik i sangwinik. Którym typem osobowości jesteś?

Dlaczego moje myśli i reakcje są takie, a nie inne? Co jest dla mnie ważne w relacjach i w pracy? Czemu złoszczę się na te rzeczy, a na inne już nie? Jeśli zastanawiałaś się kiedyś nad tymi pytaniami, zapoznaj się z klasyfikacją, która pomoże ci określić twój własny wzór osobowości.
Karolina Morelowska-Siluk
19.11.2020

Nasza osobowość ma swoją bazę. Tworzy się na czymś, co nazwać możemy materiałem wyjściowym – jest nim temperament. Dziedziczymy go po naszych przodkach i staje się on fundamentem naszego „charakteru”. Ujawnia się  już we wczesnym dzieciństwie, stąd właśnie jedno dziecko jest spokojne, inne wciąż płacze, a jeszcze inne bez przerwy się śmieje. Temperament najbardziej widoczny jest w dzieciństwie, bo z czasem do naturalnych cech osobowości dochodzi rozwijający się intelekt. Według badaczy temperament jest tym, co zostałoby w człowieku po odcięciu inteligencji oraz zdolności poznawczych. Objawia się przede wszystkim w naszym zachowaniu – w tym, jak bardzo bądź mniej emocjonalnie  reagujemy na bodźce, jak radzimy sobie w sytuacjach zagrożenia czy w sytuacjach konfliktu. Typy osobowości wg Hipokratesa Ludzkim temperamentem zajmowali się już starożytni uczeni. Hipokrates twierdził, że w każdym człowieku występuje właściwa mu proporcja czterech soków – humorów. Te soki to czarna żółć, żółta żółć, krew i flegma. Kilkaset lat później inny lekarz, Galen, każdemu z soków przyporządkował konkretny rodzaj temperamentu. I w ten sposób powstała jedna z pierwszych teorii dotyczących typów osobowości i wyróżniono 4 rodzaje temperamentu: sangwinik (łac. sanguis – krew), choleryk (gr. chole – żółć), melancholik (gr. mélanos – czarny + chole – żółć) i flegmatyk (gr. phlegma – flegma). Oczywiście każdy człowiek jest miksem różnych typów, jednak zwykle któryś z nich w nas dominuje. Czytaj także: Nie bądź taka miła! Kiedy próbujesz zadowolić wszystkich, tylko sobie szkodzisz Typy osobowości: choleryk Lubi być „w akcji”, dominować. Bywa, że ta potrzeba eskaluje w...

Czytaj dalej
Borderline
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD. Czym jest osobowość borderline? Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość.  Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet. Borderline – przyczyny Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby. Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki...

Czytaj dalej
Fotolia

Jakie mogą być przyczyny agresji?

Agresja wywołuje strach u atakowanych i poczucie winy agresora
Sławomir Adam Wolniak
11.06.2013

Bardzo martwię się o zachowanie mojego syna, który jest bardzo agresywny. Taki sam był jego ojciec, który opuścił nas, gdy syn miał zaledwie dwa latka. Teraz syn ma 20 lat i gdy się denerwuje niszczy wszystko, co ma pod ręką. Nieważne, czy jest to drogi telefon (potrafi nim rzucić o ścianę) czy moje okulary. Kiedyś uderzył nawet swoją koleżankę. Oczywiście później przeprasza za swoje zachowanie, zapewnia, że bardzo żałuje, ale ja wiem, że podobna sytuacja się powtórzy. Swoim zachowaniem prezentuje dwa oblicza – dobrego studenta i człowieka, który nie panuje nad swoimi emocjami i agresywnym zachowaniem. Czy powinnam namówić syna na wizytę u psychiatry? Odpowiada Sławomir Wolniak, lekarz specjalista psychiatra, ordynator Kliniki Wolmed w Dubiu k. Bełchatowa Z tak krótkiego opisu trudno wywnioskować, czy Pani syn cierpi na zaburzenia osobowości, czy też jego agresywne zachowanie wynika z uszkodzeń w układzie nerwowym. By to stwierdzić, należy skonsultować się ze specjalistą – psychiatrą lub psychologiem. Będą oni mogli wykluczyć (lub potwierdzić) tzw. zaburzenia organiczne, wynikające z zaburzeń struktury narządów odpowiedzialnych za życie psychiczne, w tym mózgu. Człowiek dorosły, który w trudnych chwilach, wymagających rozwiązania problemów, sięga do przemocy, może mieć po prostu zły charakter, ale przyczyny takiego zachowania mogą mieć również związek z trudnym dzieciństwem, być skutkiem choroby, urazu, choroby psychicznej lub uzależnienia, np. od substancji psychoaktywnych. Agresorzy często pochodzą z rodzin, w których występowała przemoc – niekoniecznie musieli być jej ofiarami, ale na przykład świadkami przemocy pomiędzy rodzicami. Osoba, która dopuszcza się przemocy, używając siły wobec innych osób, może kierować się...

Czytaj dalej
kryzys w małżeństwie
IStock

Jest jedna rzecz, od której zależy, czy twój związek przetrwa! I nie jest to zgodność charakterów

Nie trać czasu na quizy osobowości i testy zgodności horoskopów. Według nowego, przełomowego badania sekret szczęśliwego związku jest znacznie łatwiejszy.
Sylwia Arlak
06.08.2020

Zastanawiasz się, co zrobić, aby twój związek przetrwał długo i szczęśliwie, w zdrowiu i chorobie, póki nie śmierć was nie rozłączy? Mamy dla ciebie dwie wiadomości i zaczniemy od tej złej. Naukowcy – choć badają temat od kilkudziesięciu lat – nadal nie znają przepisu na szczęśliwe małżeństwo albo partnerski związek.  – Większość ludzi myśli o dobieraniu się w pary w kategorii upodobań: ktoś lubi wysokich, ktoś lubi blondynki itd. Ale to tak nie działa – mówi prof. Bogdan Wojciszke, autorytet w dziedzinie psychologii miłości. – Prowadzone w różnych miejscach na świecie badania na bliźniętach pokazały, że bliźnięta, szczególnie jednojajowe, wszystko mają bardzo podobne: nie tylko wygląd, ale np. mają też bardzo podobną pracę. Jeśli jeden jest policjantem, to drugi też jest policjantem, a co najwyżej strażakiem, ale już nie księgowym. Jeżdżą podobnymi samochodami, podobnie spędzają wakacje, lubią to samo jeść – i jest tylko jeden wyjątek. Żony i mężowie. Profesor Wojciszke wyjaśnia, że nie ma do tej pory żadnego wiarygodnego wzoru, dzięki któremu moglibyśmy, opierając się na nauce, dobierać ludzi w pary.  – Możemy naukowo, bazując na charakterze człowieka, jego predyspozycjach i upodobaniach dobrać mu satysfakcjonujący zawód, natomiast nie ma żadnych badań, które by pokazywały, że można odgórnie ludzi dobrać w szczęśliwe i trwałe pary. Zawsze występuje element losowości. Nikt nie jest w stanie przewidzieć, kogo konkretnie wybierzemy  – mówi.  Czy w takim razie w XXI wieku coś się z nami stało i nie umiemy już dobrze wybierać? W Polsce rozwodzi się już co trzecie małżeństwo, a w dużych miastach, typu Warszawa czy Łódź, statystyki są jeszcze wyższe. Okazuje się...

Czytaj dalej