Osobowość zależna – charakterystyka, objawy, przyczyny
pexels.com

Osobowość zależna – charakterystyka, objawy, przyczyny

Osobowość zależna jest rodzajem lękowego zaburzenia osobowości. Objawia się ciągłą potrzebą opieki, niskim poczuciem własnej wartości i dużą zależnością od innych osób.
Kamila Geodecka
08.01.2021

W okresie rozwojowym człowieka istnieją różne etapy, na których jesteśmy mniej lub bardziej zależni od innych osób – na przykład rodziców. Dorośli ludzie oraz starsi nastolatkowie powinni jednak funkcjonować niezależnie i umieć podejmować własne decyzje. Jeśli jednak dana osoba nie może funkcjonować bez wsparcia innych, może to świadczyć o tym, że ma osobowości zależną. Szacuje się, że osobowość zależna dotyka 0,3 proc. – 0,5 proc. populacji i częściej występuje u kobiet.

Katarzyna Miller: „Romantyczna miłość jest tylko na chwilę, jeśli w nią wierzycie, przegracie”

Osobowość zależna – charakterystyka

Osobowość zależna zwykle dotyczy ludzi, którzy mają obniżone poczucie własnej wartości, są krytyczni wobec siebie, ulegli i niesamodzielni. Takie osoby będą dążyły do ciągłego podlegania opiece. Niechętnie biorą na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność i rzadko inicjują działania. Zazwyczaj nie są w stanie podjąć mniej lub bardziej poważnej decyzji życiowej bez wcześniejszej konsultacji z innymi osobami.

Osobowość zależna wymusza także na człowieku ciągły kontakt z innymi ludźmi w celu upewnienia się, że to, co robi, jest dobre, pożądane i właściwe. Osoba z tym zaburzeniem osobowości nie ufa sobie, więc ciągle musi pytać innych o to, jak ma żyć – chociaż oczywiście te pytania nie będą padały wprost. Strach przed tym, że nie będzie mogła skontaktować się z innymi ludźmi, budzi w niej lęk i niepokój.

Konsekwencją tego zaburzenia osobowości jest bezradność takich osób w większości sytuacji życiowych. Nie potrafią dokładnie określić, czy się z kimś zgadzają lub nie. Zazwyczaj ulegają innym osobom i potrafią się dostosować – mimo że czasami nie będzie to działało na ich korzyść. Nie potrafią też stawiać żądań i wymagać od innych czegokolwiek.

Czytaj także: Nie bój się zmian. Bez nich nie ma rozwoju

Osobowość zależna – objawy

Osobowość zależna została uwzględniona w klasyfikacji DSM-5, czyli klasyfikacji zaburzeń psychicznych według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Znajdziemy tam informację o tym, że osobowość zależna charakteryzuje się występowaniem minimum 4 z poniżej wypisanych objawów:

  • Trudność w podejmowaniu decyzji dnia codziennego bez ciągłego sięgania po rady i wsparcie innych.
  • Potrzeba obecności osób, które przejmą odpowiedzialność za większą część dziedzin życia.
  • Po zakończeniu związku gwałtowne poszukiwanie nowego partnera, który ma być źródłem opieki.
  • Nierealistyczne pochłonięcie obawami przez pozostaniem samemu i podejmowaniem własnych decyzji.
  • Poczucie niewygody lub bezradności związane z samotnością. Poczucie to wynika z obawy o niezdolność do zaopiekowania się samym sobą.
  • Nadmierne starania, które mają prowadzić do uzyskania wsparcia psychicznego ze strony innych, a w konsekwencji prowadzące do dobrowolnego robienia rzeczy nieprzyjemnych.
  • Trudność w inicjowaniu własnych aktywności, projektów lub pomysłów oraz problemy z samodzielnością (będzie to wynikało z braku zaufania do samego siebie, a nie z braku umiejętności czy motywacji).

Czytaj także: Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Osobowość zależna – przyczyny

Przyczyn pojawienia się osobowości zależnej może być wiele – od biologicznych po środowiskowe. Wśród tych pierwszych możemy wymienić między innymi temperament, z którym się rodzimy, lub charakter. Lekarze psychiatrii są jednak zgodni co do tego, że przyczyn osobowości zależnej trzeba doszukiwać się także w doświadczeniach człowieka.

Wskazuje się m.in. na proces wychowywania dziecka. Osobowość zależna pojawia się najczęściej u tych osób, które były wychowywane w sposób autorytarny, a za każdą próbę samodzielności były ganione. Czasami przyczyną może być także nadopiekuńczość rodziców. Opiekunowie, którzy nie dają dziecku możliwości dokonywanie żadnych wyborów (nawet jeśli robią to z dobra intencją), nie pozwalają na kształtowanie się odrębności dziecka oraz jego naturalnej ciekawości.

Osoby, które w dzieciństwie nie mogły podejmować decyzji, będą mogły mieć także z tym problem w dorosłości. Niestety proces leczenia tego zaburzenia i osiągnięcie niezależności to długi i trudny proces.

Czytaj także: Depresja czy lenistwo? Oto 5 sygnałów ostrzegawczych

Osobowość zależna – leczenie

Leczenie osób z osobowością zależną często koncentruje się wokół terapii. Najczęściej zalecaną w tym przypadku jest terapia poznawczo-behawioralna, która skupia się na pracy nad konkretnymi emocjami. Celem leczenia osobowości zależnej jest uzyskanie (lub przynajmniej zwiększenie) niezależności i samodzielności. Zazwyczaj w nurcie tej terapii stosuje się także techniki behawioralne, np. prace domowe czy treningi relaksacji.

U osób charakteryzujących się osobowością zależną często występuje również lęk, złe samopoczucie i brak energii. Najczęściej w takich przypadkach lekarze psychiatrii decydują się na włączenie farmakoterapii. Będą to leki antydepresyjne oraz czasami przeciwlękowe.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Depresja sezonowa, a depresja chroniczna
Unsplash

Depresja sezonowa a depresja chroniczna. Sposoby na sezonowe zaburzenia nastroju

Depresja to poważna i niestety powszechna choroba, której nie wolno lekceważyć. Może dotknąć każdego z nas. Wyróżnia się również depresję związaną ściśle z porą roku i nazywa się ją depresją sezonową. Co odróżnia te dwa stany?
Karolina Morelowska-Siluk
12.11.2020

Główne psychologiczne objawy przewlekłej depresji to: obniżony nastrój, utrata zainteresowań i zdolności cieszenia się czymkolwiek, zmniejszona energia, osłabienie koncentracji i uwagi, niska samoocena i brak wiary w siebie, ciągłe poczucie winy, pesymistyczna wizja przyszłości, aż w końcu myśli albo czyny samobójcze. Do somatycznych objawów depresji zalicza się m.in.: bóle głowy, karku, brzucha, nieprawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego, zmniejszony apetyt, zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność), zaburzenia seksualne, zaburzenia cyklu miesiączkowego. To wszystko objawy, które utrzymują się przez długi czas, niezależnie od pory roku. Jednak psychologowie wyróżniają także depresję związaną ściśle z porą roku i nazywają ją depresją sezonową. Depresja sezonowa Sezonowe zaburzenie nastroju, czyli depresja jesienna/zimowa, spowodowane jest przede wszystkim niedoborem światła. Depresja sezonowa trwa zwykle kilka tygodni do maksymalnie kilku miesięcy, jej epizody zwykle są łagodne lub umiarkowane, rzadko ciężkie. Do dość typowych cech tej depresji należą: nadmierna senność (ze znacznym pogorszeniem jakości snu), znaczne obniżenie energii życiowej, wzmożony apetyt na węglowodany i przyrost masy ciała. Domowe sposoby na sezonowe zaburzenie nastroju Jednym ze sprawdzonych domowych sposobów na jesienną chandrę, którego działanie zostało potwierdzone klinicznie, jest zastosowanie dziurawca zwyczajnego, który można przyjmować w postaci tabletek lub herbaty ziołowej. Dziurawiec zalecany jest w leczeniu lekkiej depresji, a jego korzystne działanie jest medycznie potwierdzone. Jednak, co bardzo ważne, nie wolno łączyć kuracji dziurawcem z terapią światłem lub przyjmowaniem leków antydepresyjnych. Innym, także potwierdzonym sposobem radzenia sobie z depresją sezonową jest...

Czytaj dalej
Jak rozpoznać zaburzenia lękowe?
iStock

Zaburzenia lękowe – poznaj rodzaje lęku i sposoby, jak go pokonać

Zaburzenia lękowe są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Częściej dotykają kobiet niż mężczyzn, występują zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
Karolina Morelowska-Siluk
19.11.2020

Lęk to stan emocjonalny pojawiający się w życiu codziennym. Jest całkowicie naturalną reakcją na stresujące sytuacje, na niebezpieczeństwo. Gdybyśmy go nie odczuwali, nasz gatunek już dawno by nie istniał. Jednak u niektórych osób stan niepokoju jest bardzo nasilony, utrzymuje się długo, nawet wtedy, gdy zagrożenie, czy stresująca sytuacja dawno minęły. Taki rodzaj lęku może stać się poważnym problemem uniemożliwiającym radzenie sobie z codziennymi sprawami i wręcz sparaliżować nasze życie. Wtedy staje się zaburzeniem. Wpływa on na jakość naszego życia i jest źródłem psychicznego cierpienia. Wtedy mówimy o zaburzeniach lękowych . Skąd się biorą zaburzenia lękowe? Nadmierny lęk jest zwykle kombinacją różnych czynników. Zaliczają się do nich m.in. zaburzenia psychiczne występujące w rodzinie, które mogą stanowić predyspozycję do zaburzeń lękowych. Innym czynnikiem są stresujące wydarzenia, których doświadczamy, np: rozwód, utrata pracy, ciąża i narodziny dziecka, śmierć bliskiej osoby, doświadczanie przemocy słownej, seksualnej, fizycznej czy emocjonalnej, a także problemy ze zdrowiem fizycznym. Najczęstszymi chorobami psychosomatycznymi wyzwalającymi lęk są problemy hormonalne, cukrzyca, astma, choroby serca. Czytaj także: Czy jesteś osobą wysoko wrażliwą (WWO)? Zadaj sobie kilka pytań Rodzaje zaburzeń lękowych Zaburzeń lękowych jest wiele, co więcej ludzie mogą jednocześnie doświadczać więcej niż jednego rodzaju lęku. Fobia społeczna Osoby z fobią społeczną odczuwają silny lęk, gdy narażone są na uczestniczenie w jakichkolwiek interakcjach społecznych.  Obawiają się potencjalnej krytyki, zawstydzenia czy upokorzenia, nawet w przypadku sytuacji takich jak przemawianie, jedzenie w miejscu publicznym czy inicjowanie rozmowy. Obawom tym zwykle towarzyszy...

Czytaj dalej
Borderline
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD. Czym jest osobowość borderline? Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość.  Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet. Borderline – przyczyny Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby. Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki...

Czytaj dalej
Typy osobowości. Kim jesteś?
Pexels.com

Choleryk, flegmatyk, melancholik i sangwinik. Którym typem osobowości jesteś?

Dlaczego moje myśli i reakcje są takie, a nie inne? Co jest dla mnie ważne w relacjach i w pracy? Czemu złoszczę się na te rzeczy, a na inne już nie? Jeśli zastanawiałaś się kiedyś nad tymi pytaniami, zapoznaj się z klasyfikacją, która pomoże ci określić twój własny wzór osobowości.
Karolina Morelowska-Siluk
19.11.2020

Nasza osobowość ma swoją bazę. Tworzy się na czymś, co nazwać możemy materiałem wyjściowym – jest nim temperament. Dziedziczymy go po naszych przodkach i staje się on fundamentem naszego „charakteru”. Ujawnia się  już we wczesnym dzieciństwie, stąd właśnie jedno dziecko jest spokojne, inne wciąż płacze, a jeszcze inne bez przerwy się śmieje. Temperament najbardziej widoczny jest w dzieciństwie, bo z czasem do naturalnych cech osobowości dochodzi rozwijający się intelekt. Według badaczy temperament jest tym, co zostałoby w człowieku po odcięciu inteligencji oraz zdolności poznawczych. Objawia się przede wszystkim w naszym zachowaniu – w tym, jak bardzo bądź mniej emocjonalnie  reagujemy na bodźce, jak radzimy sobie w sytuacjach zagrożenia czy w sytuacjach konfliktu. Typy osobowości wg Hipokratesa Ludzkim temperamentem zajmowali się już starożytni uczeni. Hipokrates twierdził, że w każdym człowieku występuje właściwa mu proporcja czterech soków – humorów. Te soki to czarna żółć, żółta żółć, krew i flegma. Kilkaset lat później inny lekarz, Galen, każdemu z soków przyporządkował konkretny rodzaj temperamentu. I w ten sposób powstała jedna z pierwszych teorii dotyczących typów osobowości i wyróżniono 4 rodzaje temperamentu: sangwinik (łac. sanguis – krew), choleryk (gr. chole – żółć), melancholik (gr. mélanos – czarny + chole – żółć) i flegmatyk (gr. phlegma – flegma). Oczywiście każdy człowiek jest miksem różnych typów, jednak zwykle któryś z nich w nas dominuje. Czytaj także: Nie bądź taka miła! Kiedy próbujesz zadowolić wszystkich, tylko sobie szkodzisz Typy osobowości: choleryk Lubi być „w akcji”, dominować. Bywa, że ta potrzeba eskaluje w...

Czytaj dalej