Osobowość zależna – charakterystyka, objawy, przyczyny
pexels.com

Osobowość zależna – charakterystyka, objawy, przyczyny

Osobowość zależna jest rodzajem lękowego zaburzenia osobowości. Objawia się ciągłą potrzebą opieki, niskim poczuciem własnej wartości i dużą zależnością od innych osób.
Kamila Geodecka
08.01.2021

W okresie rozwojowym człowieka istnieją różne etapy, na których jesteśmy mniej lub bardziej zależni od innych osób – na przykład rodziców. Dorośli ludzie oraz starsi nastolatkowie powinni jednak funkcjonować niezależnie i umieć podejmować własne decyzje. Jeśli jednak dana osoba nie może funkcjonować bez wsparcia innych, może to świadczyć o tym, że ma osobowości zależną. Szacuje się, że osobowość zależna dotyka 0,3 proc. – 0,5 proc. populacji i częściej występuje u kobiet.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Osobowość zależna – charakterystyka

Osobowość zależna zwykle dotyczy ludzi, którzy mają obniżone poczucie własnej wartości, są krytyczni wobec siebie, ulegli i niesamodzielni. Takie osoby będą dążyły do ciągłego podlegania opiece. Niechętnie biorą na siebie jakąkolwiek odpowiedzialność i rzadko inicjują działania. Zazwyczaj nie są w stanie podjąć mniej lub bardziej poważnej decyzji życiowej bez wcześniejszej konsultacji z innymi osobami.

Osobowość zależna wymusza także na człowieku ciągły kontakt z innymi ludźmi w celu upewnienia się, że to, co robi, jest dobre, pożądane i właściwe. Osoba z tym zaburzeniem osobowości nie ufa sobie, więc ciągle musi pytać innych o to, jak ma żyć – chociaż oczywiście te pytania nie będą padały wprost. Strach przed tym, że nie będzie mogła skontaktować się z innymi ludźmi, budzi w niej lęk i niepokój.

Konsekwencją tego zaburzenia osobowości jest bezradność takich osób w większości sytuacji życiowych. Nie potrafią dokładnie określić, czy się z kimś zgadzają lub nie. Zazwyczaj ulegają innym osobom i potrafią się dostosować – mimo że czasami nie będzie to działało na ich korzyść. Nie potrafią też stawiać żądań i wymagać od innych czegokolwiek.

Czytaj także: Nie bój się zmian. Bez nich nie ma rozwoju

Osobowość zależna – objawy

Osobowość zależna została uwzględniona w klasyfikacji DSM-5, czyli klasyfikacji zaburzeń psychicznych według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Znajdziemy tam informację o tym, że osobowość zależna charakteryzuje się występowaniem minimum 4 z poniżej wypisanych objawów:

  • Trudność w podejmowaniu decyzji dnia codziennego bez ciągłego sięgania po rady i wsparcie innych.
  • Potrzeba obecności osób, które przejmą odpowiedzialność za większą część dziedzin życia.
  • Po zakończeniu związku gwałtowne poszukiwanie nowego partnera, który ma być źródłem opieki.
  • Nierealistyczne pochłonięcie obawami przez pozostaniem samemu i podejmowaniem własnych decyzji.
  • Poczucie niewygody lub bezradności związane z samotnością. Poczucie to wynika z obawy o niezdolność do zaopiekowania się samym sobą.
  • Nadmierne starania, które mają prowadzić do uzyskania wsparcia psychicznego ze strony innych, a w konsekwencji prowadzące do dobrowolnego robienia rzeczy nieprzyjemnych.
  • Trudność w inicjowaniu własnych aktywności, projektów lub pomysłów oraz problemy z samodzielnością (będzie to wynikało z braku zaufania do samego siebie, a nie z braku umiejętności czy motywacji).

Czytaj także: Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Osobowość zależna – przyczyny

Przyczyn pojawienia się osobowości zależnej może być wiele – od biologicznych po środowiskowe. Wśród tych pierwszych możemy wymienić między innymi temperament, z którym się rodzimy, lub charakter. Lekarze psychiatrii są jednak zgodni co do tego, że przyczyn osobowości zależnej trzeba doszukiwać się także w doświadczeniach człowieka.

Wskazuje się m.in. na proces wychowywania dziecka. Osobowość zależna pojawia się najczęściej u tych osób, które były wychowywane w sposób autorytarny, a za każdą próbę samodzielności były ganione. Czasami przyczyną może być także nadopiekuńczość rodziców. Opiekunowie, którzy nie dają dziecku możliwości dokonywanie żadnych wyborów (nawet jeśli robią to z dobra intencją), nie pozwalają na kształtowanie się odrębności dziecka oraz jego naturalnej ciekawości.

Osoby, które w dzieciństwie nie mogły podejmować decyzji, będą mogły mieć także z tym problem w dorosłości. Niestety proces leczenia tego zaburzenia i osiągnięcie niezależności to długi i trudny proces.

Czytaj także: Depresja czy lenistwo? Oto 5 sygnałów ostrzegawczych

Osobowość zależna – leczenie

Leczenie osób z osobowością zależną często koncentruje się wokół terapii. Najczęściej zalecaną w tym przypadku jest terapia poznawczo-behawioralna, która skupia się na pracy nad konkretnymi emocjami. Celem leczenia osobowości zależnej jest uzyskanie (lub przynajmniej zwiększenie) niezależności i samodzielności. Zazwyczaj w nurcie tej terapii stosuje się także techniki behawioralne, np. prace domowe czy treningi relaksacji.

U osób charakteryzujących się osobowością zależną często występuje również lęk, złe samopoczucie i brak energii. Najczęściej w takich przypadkach lekarze psychiatrii decydują się na włączenie farmakoterapii. Będą to leki antydepresyjne oraz czasami przeciwlękowe.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Borderline
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD. Czym jest osobowość borderline? Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość.  Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet. Borderline – przyczyny Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby. Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki...

Czytaj dalej
Adobestock

Temperament i charakter. Co musisz o nich wiedzieć?

To one warunkują nasze zachowanie w codziennych sytuacjach
MWMedia
20.11.2008

Co to jest temperament? Osobowość człowieka to ogół unikalnych cech psychicznych, które w sposób stały kierują jego zachowaniem w różnych sytuacjach. Temperament zaś jest jedną z tych cech. Jest to cecha określająca wrodzony sposób reagowania na wszystko, co się wokół dzieje. Ujawnia się już we wczesnym niemowlęctwie, a nawet zaraz po urodzeniu - głównie w sposobie, w jaki dziecko ujawnia swoje emocje, a także w poziomie jego aktywności. Tak więc niektóre dzieci są spokojne, łagodne, radosne i wesołe - a inne pobudliwe (a nawet nadpobudliwe), aktywne, płaczliwe lub krzykliwe. Ta sama prawidłowość dotyczy osób dorosłych. Temperament to szczególny sposób zachowania, który pojawia się na tyle często, że określa daną osobę i pozwala przewidzieć jej reakcje na różne przyszłe sytuacje. Niektórzy dorośli są permanentnie odprężeni i niczym się nie przejmują, a inni są ciągle spięci i zamartwiają się na zapas - przy czym są to ich stałe cechy zachowania i przeżywania. To, co czyni dane cechy temperamentu pozytywnymi lub negatywnymi - zależy od ich wzajemnej równowagi. Pierwszą osobą w historii medycyny, która próbowała dokonać klasyfikacji cech temperamentalnych był znany wszystkim Hipokrates. Jego typologia była na tyle udana, że jej podstawy i nazewnictwo zachowały się do dzisiaj. Według tej klasyfikacji można ludzi podzielić na cztery podstawowe typy temperamentalne: melancholik, flegmatyk, sangwinik i choleryk. Melancholik : to osoba raczej smutna, introwertywna (zamknięta w sobie) i mało stabilna. Główne cechy: cichy, nietowarzyski, powściągliwy, pesymistyczny, trzeźwo myślący, surowy, lękliwy, chimeryczny. Typ słaby, niezrównoważony - z przewagą procesów hamowania nad pobudzeniem w układzie nerwowym. Flegmatyk : To osoba...

Czytaj dalej
choroby psychosomatyczne
Getty Images

Choroby psychosomatyczne świadczą o tym, że ciało wariuje ze stresu

Klasyczna „chicagowska siódemka” chorób psychosomatycznych to: astma, nadciśnienie samoistne, wrzód trawienny, choroba Leśniewskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, choroba Gravesa-Basedowa i reumatoidalne zapalenie stawów. Obecnie lista jest poszerzona m.in. o migrenę, AZS i inne. Każda z tych chorób może mieć podłoże psychiczne.
Karolina Morelowska-Siluk
18.07.2020

Są ludzie, którzy zamiast przeżywać, chorują. Emocje to komunikaty. Muszą znaleźć jakąś formę wyrazu. Jeśli nie uda się na scenie psychicznej, będzie to teatr ciała. O chorobach psychosomatycznych rozmawiamy z psychoterapeutką Danutą Golec. Karolina Morelowska-Siluk: Pojęcie „psychosomatyka” większość z nas już gdzieś kiedyś zapewne słyszała. Ale niewielu z nas wie dokładnie, co to właściwie jest. Danuta Golec: Jest to sposób myślenia o tym, co łączy psychikę z somą, czyli, mówiąc bardziej poetycko: co łączy ciało z duszą. To pytanie zaprząta ludzkość od wieków. Zastanawiali się nad tym wybitni filozofowie, począwszy od Sokratesa.  Myślałam, że to stosunkowo nowy „nurt”. Dla medycyny – owszem. Przez setki lat medycyna nie brała tego wątku pod uwagę, a dziś można w zasadzie powiedzieć, że cała medycyna jest psychosomatyczna. To znaczy? To znaczy, że czynniki psychiczne są coraz częściej uwzględniane przez lekarzy. Lekarze już wiedzą, że choćby uwarunkowania osobowościowe pacjenta mają ogromny wpływ na to, jak choruje i jak wraca bądź nie wraca do zdrowia.  Chicagowska siódemka: astma, nadciśnienie i inne Jest pewna pula chorób psychosomatycznych. Tak. Po raz pierwszy opisali je psychoanalitycy w latach 50. ubiegłego wieku. Członkowie chicagowskiej szkoły psychoanalitycznej opracowali tak zwaną „chicagowską siódemkę”, czyli listę klasycznych chorób psychosomatycznych. Zaliczyli do nich: astmę oskrzelową, nadciśnienie samoistne, wrzód trawienny, choroba Leśniewskiego-Crohna (przewlekła choroba zapalna jelit), wrzodziejące zapalenie okrężnicy, choroba Gravesa-Basedowa (forma nadczynności tarczycy) i reumatoidalne zapalenie stawów. Ta lista była potem, w toku badań, modyfikowana. Dodano migrenę,...

Czytaj dalej
kobieta przed laptopem

Inteligentni, wrażliwi, kreatywni... Kto w izolacji nudzi się najbardziej?

Pandemia spowodowała, że świat się zatrzymał. Dawne aktywności są nie tylko niemożliwe do wykonania, ale i straciły na znaczeniu, a my coraz bardziej popadamy w stagnację.
Aleksandra Nowakowska
03.04.2020

Myślisz szybko i irytuje cię, że inni nie nadążają za tobą? Masz wrażenie, że widzisz więcej, bywasz więc krytyczny i zdarza ci się coś ostro skomentować? Dzielisz włos na czworo, zamiast poprzestać na uproszczeniach albo ponieść się fali uczuć? Działasz według schematu – wszystko albo nic, choć czujesz, że takie perfekcjonistyczne podejście osłabia? Czasem tak przytłacza cię ogrom napływających informacji, że codzienne czynności to dla ciebie zbyt wiele? Twoje życie to wieczny rollercoaster, ponieważ potrzebujesz nieustannych bodźców? Najbardziej na świecie boisz się nudy? Funkcjonujesz między hiperaktywnością a spadkami energetycznymi? Często boisz się, ale nie wiesz dlaczego? Jeśli chociaż na część z tych pytań odpowiedziałeś twierdząco, należysz do ludzi określanych jako nadinteligentni, ludzi o nadwydajności mentalnej i wysokiej wrażliwości. Kwarantanna jest dla ciebie wyjątkowo trudna, ponieważ twój mózg ma mniejszą tolerancję na odosobnienie. Nietypowe IQ Nadinteligentni to typ ludzi, który szczególnie intensywnie postrzega i odczuwa wszystkie elementy zarówno świata materialnego, jak i relacji międzyludzkich. Powoduje to nieustanne pobudzenie emocjonalne, które jest źródłem lęku – to czyni bardziej kruchym i podatnym na zranienie. Myśląc o hiperinteligentnych ludziach, należy nie mylić inteligencji z osiągnięciami a kompetencji z sukcesem. Ich IQ jest wyższe nie pod względem ilościowym, ale jakościowym, oznaczającym szybsze rozumienie, analizowanie, zapamiętywanie oraz przenikliwość. To, paradoksalnie, może powodować cierpienia i porażki, bo jest niedostosowane do ogólnie powszechnych standardów. Nadinteligentni ludzie myślą intensywniej i czują pięcioma zmysłami, ich receptywność emocjonalna jest ponadprzeciętna. Te zasoby mogą stać się siłą...

Czytaj dalej