Osobowość anankastyczna – charakterystyka, objawy, leczenie
pexels.com

Osobowość anankastyczna – charakterystyka, objawy, leczenie

Osobowość anankastyczna to zaburzenie osobowości charakteryzujące się obsesyjną chęcią kontroli oraz nadmiernym perfekcjonizmem.
Kamila Geodecka
13.01.2021

Osoby anankastyczne są niezwykle sumienne i produktywne. Mogą pracować dużo i z ogromnym zaangażowaniem. Z pozoru wydaje się, że są to ludzie poukładani, zorganizowani, zawsze skoncentrowani na celu. Czasami można to zauważyć już na pierwszy rzut oka – po mimice, zachowaniu, sposobie wypowiadania się.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Osobowość anankastyczna – charakterystyka

Dla osoby z osobowością anankastyczną wszelkie normy i zasady będą wartościami nadrzędnymi. Taka osoba dobrze się czuje wtedy, gdy wszystko wokół jest zorganizowane i uporządkowane, a reguły jasno ustalone. Bez względu na to, jakie normy ją otaczają, zawsze będzie się do nich dostosowywała – uważa bowiem, że tak powinno się robić. Gdy inne osoby nie będą chciały się im poddać, osoba anankastyczna będzie mogła odczuwać złość, równocześnie starając się przekonać np. współpracowników do podporządkowania się obowiązującym regułom.

Takie osoby będą mogły być bardzo pracowite oraz produktywne. Często odnoszą sukcesy i dostają liczne awanse w pracy. Za wszystko to płacą jednak wysoką cenę. W miejscu pracy mogą spędzać bardzo wiele godzin, starając się wykonać swoje obowiązki jak najdokładniej, wielokrotnie sprawdzając, czy wszystko zostało zrobione zgodnie z ustalonymi zasadami.

Obawa przed niewykonaniem obowiązków na najwyższym poziomie sprawia, że takie osoby odczuwają lęk. Często występuje u nich także poczucie winy. W sytuacjach niekontrolowanych będą czuły zagubienie. Wszystko to może być frustrujące, jednak taka osoba będzie starała się stłumić wszystkie emocje.

Osoby anankastyczne niemal nigdy nie będą uczestniczyły w spontanicznych zabawach, a ich poczucie humoru może być zminimalizowane niemal do zera. Mogą też sprawiać wrażenie zupełnie niezaangażowanych emocjonalnie w większość relacji, dlatego budowanie związku partnerskiego z taką osobą może być trudne.

Czytaj także: Iluzja kontroli – na co mamy wpływ, a co lepiej odpuścić?

Osobowość anankastyczna – objawy

Istnieje szereg objawów, na podstawie których specjaliści diagnozują u pacjentów osobowość anankastyczną.  

  • Nadmierna sumienność – taka osoba jest skrupulatna, konsekwentna, zaangażowana. Przywiązuje ogromną wagę do każdego powierzonego jej obowiązku. Nie potrafi jednak odpoczywać i często staje się pracoholikiem.
  • Zasady moralne – u osoby z osobowością anankastyczną zasady moralne są sztywne i nie podlegają żadnym dyskusjom. Taka osoba nie jest w ogóle elastyczna i uparcie broni swoich racji.
  • Przesadna racjonalizacja – u takiej osoby wszystko będzie musiało mieć swoje racjonalne wytłumaczenie – nawet emocje. Nic nie może dziać się pod wpływem impulsu. Racjonalizacja może dotyczyć także relacji z innymi ludźmi.
  • Przesadny perfekcjonizm – osoba anankastyczna za wszelką cenę dąży do osiągnięcia perfekcji. Nie dopuszcza żadnego nieporządku i dezorganizacji. Chce żyć zgodnie ze wszystkimi normami narzuconymi mu przez otoczenie (społeczeństwo, rodzinę, środowisko pracy).
  • Ostrożność i niepewność – strach przed podjęciem złej decyzji sprawia, że osoba anankastyczna ciągle czuje niepewność oraz wątpi w słuszność swoich wyborów. Nigdy nie podejmuje ryzykownych kroków.
  • Trudność w wyrażaniu uczuć – takie osoby nie potrafią wyrażać uczuć i mają problem z otwarciem się przed drugą osobą. Czasami nie umieją reagować na uczucia i emocje innych ludzi.

 Czytaj także: Jak wesprzeć osobę z atakiem lęku?

Osobowość anankastyczna – leczenie

Zaburzenia osobowości tego typu można wyleczyć. Najskuteczniejszą metodą będzie psychoterapia. Specjaliści najczęściej zalecają psychoterapię poznawczo-behawioralną. Często stosuje się także techniki czysto behawioralne. Najczęściej celem tych działań jest uświadomienie człowiekowi, że nie ma konieczności wykonywania wszystkich zadań z nadmierną perfekcją i drobiazgowością.

Niestety często osoby z osobowością anankastyczną nie chcą poddawać się procesowi terapii, ponieważ nie widzą nic złego w swoim zachowaniu – czasami są nawet podziwiane za swoje zaangażowanie i oddanie pracy.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Pexels

Jak rozpoznać toksycznych ludzi? 3 typy, przed którymi trzeba umieć się bronić

Do najpopularniejszych typów toksycznych ludzi należą narcyz, psychopata i makiawelista. Uważaj na tę złowrogą mroczną triadę.
Sylwia Arlak
28.12.2020

Pomyśl o mrocznej triadzie: narcyzmie, psychopatii i makiawelizmie, jak o Trójkącie Bermudzkim. Zbliżanie się do niego jest niebezpieczne! Cechy wszystkich trzech typów osobowości często nakładają się na siebie i tworzą profile, które są szkodliwe i toksyczne, szczególnie dla tych, którzy znajdują się najbliżej. Zwłaszcza jeśli chodzi o relacje intymne, w których tracimy czujność. Czytaj także: 7 różnic pomiędzy zdrowym a toksycznym związkiem. Jaki jest twój? Typy toksycznych ludzi Narcyzm charakteryzuje się dążeniem do zaspokojenia ego, próżności, poczucia wyższości, wielkości i dominacji. Makiawelizm cechuje manipulacja. To wyrachowana, dwulicowa i amoralna osobowość skupiona na własnym interesie i osobistych korzyściach. Psychopatię wyróżnia bezduszność, impulsywność oraz trwałe aspołeczne, brawurowe zachowania. Jak podaje serwis Psychology Today, kilka lat temu badacze przeanalizowali różnice pomiędzy tymi trzema osobowościami. W różnym stopniu wszystkie zachowują się agresywnie, kierując się własnym interesem, brak im empatii i nie miewają wyrzutów sumienia. Potrafią manipulować, wykorzystywać i oszukiwać innych, chociaż ich motywacje i taktyki są różne. Łamią normy społeczne i wartości moralne, Kłamią i zwodzą. Brakuje im pokory. Działają na własną korzyść i nigdy nie liczą się z kosztami. Emanują pewnością siebie. I są… niezwykle urokliwi. Uważa się, że u podstaw ich osobowości, w pewnym stopniu leżą czynniki genetyczne. Toksyczny narcyz Narcyzi uważają, że wszystko robią najlepiej. Źle znoszą krytykę  i przesadnie reagują na niepowodzenia, nigdy też nie przyznają się do błędu. Fantazjują na temat własnego piękna, marzą  o sukcesie. Brak im empatii. Wymagają komplementów, przechwalają się, a...

Czytaj dalej
Borderline
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD. Czym jest osobowość borderline? Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość.  Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet. Borderline – przyczyny Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby. Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki...

Czytaj dalej
Nerwica natręctw, czyli zaburzenia obsesyjne-kompulsyjne
Unsplash.com

Nerwica natręctw – przyczyny, objawy, leczenie

Nerwica natręctw to potoczna nazwa zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (w skrócie nazywanych także OCD). Szacuje się, że to zaburzenie dotyka 2-3 proc. populacji.
Kamila Geodecka
09.12.2020

Nerwica natręctw należy do zaburzeń z grupy lękowej i łączy w sobie dwa główne elementy. Pierwszy z nich to kompulsja, czyli powtarzanie czynności, dzięki którym uda się wyciszyć lęk. Te zachowania często mogą przerodzić się w pewien rytuał, który nie zawsze będzie miał cokolwiek wspólnego z logiką – będzie za to dawał poczucie bezpieczeństwa. Najczęściej występujące kompulsje dotyczą m.in. liczenia, mycia, sprawdzania, potrzeby wielokrotnego upewniania się. Drugi element to obsesja, która objawia się natrętnymi myślami pojawiającymi się w głowie osoby z zaburzeniami. Najczęściej będą to obsesje dotyczące brudu, agresji czy potrzeby symetrii.  Kompulsje oraz obsesje uporczywie nawracają i sprawiają, że osoba z nerwicą natręctw będzie odczuwała coraz większy niepokój i dyskomfort w życiu. Chociaż chory może czuć, że jego działania nie mają logicznego sensu, będzie wielokrotnie wykonywał czynności, by ochronić się przed lękiem. Czytaj także:  Zaburzenia lękowe – co to takiego? Nerwica natręctw – przyczyny Podobnie jak w przypadku wielu innych zaburzeń psychicznych nerwica natręctw może mieć wiele przyczyn. Naukowcy zwracają uwagę na wpływ dziedziczenia i czynników genetycznych oraz na charakterystyczne elementy budowy i funkcjonowania mózgu. Nerwica natręctw może pojawić się także po przebyciu niektórych infekcji, np. popularnej anginy. Warto jednak wiedzieć, że wielu specjalistów uważa nerwicę natręctw za chorobę cywilizacyjną. Zwiększone tempo pracy, ciągły pośpiech i brak odpoczynku, przewlekły stres – wszystko to może być przyczyną pojawienia się zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Niebagatelne jest także poczucie ciągłego niedowartościowania. Gdy czujemy się gorsi od innych, zaczynamy postrzegać własne...

Czytaj dalej
Fotolia

Czy terapia małżeńska pomaga uratować związek?

Czy wizyty u specjalisty pomagają uratować związek i uniknąć rozwodu?
Centrum Psychologiczno-Terapeutyczne „Tęcza”
26.06.2014

Wzrusza nas widok pary starszych ludzi, którzy, pomimo upływu lat, spacerują razem, trzymając się za ręce. Uśmiechamy się mimo woli, kiedy słuchamy ich zapewnień o wzajemnym uczuciu, trwałym mimo upływu lat. Takie osoby zapytane o to, co pozwoliło ich miłości przetrwać tyle lat, często odpowiadają: „ nasze małżeństwo pochodzi z czasów, kiedy psujące rzeczy się naprawiało, a nie wymieniało ”. Czy wzrost liczby rozwodów świadczy o tym, że teraz ludzie nie czują potrzeby walczyć o swój związek? Warto spojrzeć na to zagadnienie oczami terapeuty. Niezgodność charakterów? Najnowszy rocznik demograficzny Głównego Urzędu Statystycznego podaje, że w 2012 roku (najnowsze opracowane dane) ilość małżeństw zawartych w Polsce wyniosła 203 900, natomiast liczba rozwodów: 64 400. Oznacza to, że na trzy śluby przypadał jeden rozwód . – Warto uzmysłowić sobie, że te dane wcale nie muszą wskazywać na kryzys instytucji małżeńskiej jako takiej. Nie można od razu wyciągać wniosków, a niestety często tak się dzieje, że większość rozwodów jest spowodowana nieodpowiedzialnym stosunkiem ludzi do małżeństwa – mówi Renata Borysiak z Centrum Psychoterapeutycznego Tęcza.  – Spotkałam wiele par, które próbowały ratować swój związek albo tak  się im tylko wydawało. Po prostu często to, co łączy ludzi na początku, z czasem przestaje wystarczać , by tworzyć dojrzałą, opartą na miłości, zrozumieniu i szacunku relację. Okazuje się, że „ niezgodność charakterów ” nie jest tylko wyświechtaną formułką podawaną jako powód rozstania. Każdy związek przeżywa kryzys(y) Dwoje ludzi, decydując się na wspólne życie, często z góry zakłada, że ich związek będzie sielanką trwającą bez...

Czytaj dalej