Czy po koronawirusie czeka nas kolejna pandemia – plaga rozwodów?
Adobe Stock

Czy po koronawirusie czeka nas kolejna pandemia – plaga rozwodów?

Znikają codzienne atrakcje – spotkania ze znajomymi, wyjścia na miasto, wspólne zakupy. Izolacja pokazuje jaką relację tworzymy i czy jesteśmy sobie bliscy, kiedy naprawdę musimy być blisko.
Aleksandra Nowakowska
27.03.2020

Czy COVID-19 zbliży nas do siebie czy oddali na zawsze? Pandemia w każdej dziedzinie życia, też relacyjnej, wciąż przynosi więcej niewiadomych niż pewności. Można jednak przypuszczać, że efektem przymusowej domowej izolacji będą rozstania tych par, które straciły przyjemność z przebywania razem, a także ludzi, którzy nie potrafią się wspierać w sytuacji kryzysowej. 

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Pandemia 2.0

Aleksandra Nowakowska: W chińskich urzędach wprowadzono limit – tylko 10 wniosków rozwodowych dziennie. Czy fala rozwodów – jako konsekwencja izolacji domowej podczas pandemii koronawirusa – dotrze też do Polski?

Fala rozwodów będzie dotyczyć wszystkich krajów dotkniętych pandemią. Izolacja społeczna wywołuje konkretne skutki i jednym z nich jest – obserwowana już w Chinach – przyspieszona destrukcja tych związków, które od pewnego czasu mierzyły się z mniej lub bardziej uświadomionym kryzysem. Myślę, że rozstania w pierwszej kolejności dotkną relacji powierzchownych, czyli tych par, które mijały się w pośpieszne poranki, a po późnych powrotach do domu każde wpatrywało się w swój komputer lub telefon. Nie mieli nawet czasu na przemyślenia na temat związku i podjęcie decyzji o rozwodzie. Teraz kiedy będą musieli przez dłuższy czas przebywać ze sobą, prawdopodobnie dojdą do wniosku, że niewiele ich już łączy, ale wcześniej izolacja domowa może okazać się dla nich koszmarem.

Przymusowe przebywanie w domu to nie są wakacje ani święta. Mierzymy się z ogromnym stresem – o zdrowie i życie nasze oraz bliskich. Sporo osób boi się o dalszy rozwój kariery i o pieniądze.

Stres narasta, niektórzy liczą się z bankructwem, koniecznością zmiany pracy, czy choćby z dłuższym kryzysem finansowym. Większość z nas z niepewnością. Na sesjach często teraz słyszę od moich klientów: „Nie wiem, co mam robić. Miałam plany, które w jednej chwili legły w gruzach i zupełnie nie wiadomo, jak to wszystko się rozegra”. Każdy odczuwa lęk związany z wielką niewiadomą. Wiadomo tylko, że nasze życie po pandemii się zmieni. Jak? Nie znamy odpowiedzi i to zabiera nam spokój. Jeśli do tego dojdzie brak umiejętności bycia razem, negatywnych czynników może być już za dużo – nie poradzimy sobie z kryzysem w związku, zwłaszcza jeśli on od jakiegoś czasu już się tlił. Jesteśmy zamknięci w czterech ścianach raczej i teraz okaże się, czy nie zatraciliśmy umiejętności rozmowy o tym, co czujemy, bo to właśnie może nam teraz pomóc. Dowiemy się, jak wygląda nasza komunikacja, bo niewiele więcej nam zostało.

Jak ze sobą rozmawiać?

Podczas domowej izolacji możemy w pewnym momencie poczuć się jak tygrysy zamknięte w klatce – zaczną się nieprzyjemne odzywki, słowne przepychanki, w końcu raniące kłótnie. Kiedy poziom lęku jest podwyższony, jeszcze bardziej niż zwykle sprawdzają się zwroty: „Martwię się, że… ”, „Jak się czujesz z tym że…”, „W czym mogę ci pomóc?”, „Razem poradzimy sobie z…”. Chodzi o to, żeby wprowadzać partnera w swój wewnętrzny świat pełen obaw, a jednocześnie otworzyć się na jego potrzeby. I pomagać sobie. Każdy z nas potrzebuje wsparcia, a udzielimy go sobie wzajemnie, jeśli będziemy wiedzieć, jakie emocje odczuwamy i co myślimy. Jeśli nie rozładujemy lękowego napięcia, pojawią się agresywne zachowania, obwinianie, obrażanie, zamykanie się, chowanie urazy. A potem, kiedy już będzie można wybrać się do prawnika i sądu, nie zostanie nam nic innego jak złożyć pozew o rozwód. Przykłady z Chin pokazują, że pary, które podczas pandemii nie znajdą drogi porozumienia, dojdą do wniosku, że nie warto jej już szukać i być razem. Prawnicy od rozwodów będą mieli pełne ręce pracy.

Wygląda na to, że COVID-19 w przyśpieszonym tempie pokaże, na czym opiera się nasz związek. Na kredycie, rodzinnych obowiązkach, tylko na namiętności? A to może okazać się niewystarczające.

Koronawirus przyniesie kres przede wszystkim tym parom, które się już nie lubią, nie przyjaźnią. Ludziom, którzy nie są empatyczni i nie pomagają sobie, bo zaczną walczyć o terytorium, swoje przywileje, sami będą się ratować i sami budować nową przyszłość. Rozstania te i tak by nastąpiły, ale wydarzą się  szybciej, bo pandemia wyeliminowała zewnętrzne bodźce, które sprawiały, że nie musieliśmy koncentrować się na związku. Nie idziemy już na sobotnie zakupy do galerii handlowej, na niedzielny obiad do mamy, nie mamy popołudniowych zajęć sportowych, nie wieziemy dzieci na angielski. Nie można też tak łatwo trzasnąć drzwiami i powiedzieć „wychodzę”. Trzeba wreszcie się spotkać. Trudno będzie tym osobom, które nie są w bliskiej i wspierającej relacji.

Pandemia to test na bliskość?

Tak, ale z drugiej strony też nie będzie tak, że przetrwają jedynie te pary, które łączy niesamowita bliskość. Ludzie, którzy są razem, ale są wolnościowi, bo sprawy zawodowe czy życie towarzyskie są dla nich ważne, wcale nie muszą się rozstawać. Izolacja będzie trudniejsza dla ekstrawertyków, których żywiołem jest częste bywanie wśród ludzi czy podróże. Zmiana stylu życia wymuszona izolacją domową może być dla nich trudna. Jeśli kwarantanna jest odwrotnością tego, co lubimy i do czego się przyzwyczailiśmy, trudniej będzie się odnaleźć w nowej rzeczywistości. Jeśli jednak pary ekstrawertyków potrafią się ze sobą komunikować i wspólnie zmierzyć ze stresem, będą w stanie nadal być razem.

Nie wszyscy się przecież rozstaniemy.

Związku, który dla każdej ze stron był cenny i priorytetowy, pandemia nie zdewaluuje. W tym przypadku może okazać się, że wcześniej zapracowaliśmy sobie na wspólną codzienność podczas domowej izolacji, która – zakładając, że wszystko jest dobrze z naszym zdrowiem i nasz byt nie jest zagrożony – może okazać się całkiem przyjemna. Tacy ludzie będą cieszyli się z tego, że rano można spokojnie razem wypić kawę, wspólnie gotować obiad, a popołudnia spędzić na kanapie, czytając książki i oglądając filmy, i że jest więcej czasu na rozmowy czy na seks. Tak będzie się działo w związkach, w których ludzie lubią ze sobą przebywać, nie stracili przyjemności życia razem. A jeśli okaże się, że trzeba zmierzyć się z jakimś problemem, będą się wspierać. Wzajemna bliskość i dobra atmosfera w domu pozwalają rozładować stres, bo dają poczucie bezpieczeństwa. Takie pary zdadzą egzamin z pandemii na ocenę dobrą, a może nawet na najwyższą.

Wiele związków stanie przed wyzwaniami finansowymi, które są częstą przyczyną rozwodów.

Biznesy i kariery będą się kruszyć i tu są różne scenariusze zachowania w relacjach. Mężczyzna, który boi się, że nie utrzyma rodziny, może być zły jak osa, co utrudni komunikację i podsyci lęk partnerki. W tym przypadku warto mówić o tym, co czujemy, ale posługując się konkretami: „Martwię się, bo być może nie będę mógł zarobić tyle, ile do tej pory i obniżymy standard życia. Czeka nas kryzys finansowy i będziemy musieli coś sprzedać”. Takie zachowanie świadczyć będzie, o tym, że partnerka jest dla mężczyzny ważna i że ją szanuje. Jej reakcja typu: „Damy radę, możemy ograniczyć wydatki, nie przejmuj się” to znak, że ma w niej sojuszniczkę, a nie przeciwnika. Podobnie kobieta – jeśli jej kariera jest zagrożona czy boi się o zdrowie rodziców, może po prostu powiedzieć: „Strasznie się boję, nie mogę spać”, zamiast czepiać się z byle powodu czy wyzłośliwiać. W takich sytuacjach pomaga wysłuchanie, przytulenie i zapewnienie pomocy. Koncentrujemy się na środkach zaradczych i przekonaniu, że jesteśmy i będziemy w tym wszystkim razem. Każda kryzysowa sytuacja, na przykład ciężka choroba dziecka, jest testem, który pokazuje, ile wart jest nasz związek. Trudne wyzwania życiowe sprawiają, że niektóre pary się rozstają. Jeśli okaże się, że zawirowania zawodowe i niższy stan konta męża to dla żony koniec świata, bo ważniejszy jest status, który przewyższa wszystko inne, małżeństwo nie przetrwa. Sami dla siebie możemy odkryć, że największą wartość dla nas mają nasze sukcesy zawodowe i finansowe, bo nagle się okaże, że są narażone na zmianę koniunktury. Dowiemy się, że nie stworzyliśmy w naszym życiu bazy, która pozwoliłaby nam wytworzyć sobie dystans do tego i jeśli jesteśmy w związku, z pewnością się na nim odbije. Chyba że zmienimy priorytety.

Czy to doświadczenie może nas, mimo trudności a może właśnie przez nie, zbliżyć?

Przede wszystkim teraz możemy przyjrzeć się temu, jacy jesteśmy i jakie życie osobiste sobie stworzyliśmy. Można powiedzieć, że znikają „upiększenia”, które pomagały nam patrzeć na związki i na nasze życie przez pryzmat tego, co się działo na zewnątrz. W momencie kiedy to wszystko poznikało, została prawda o tym, jaką relację tworzymy i co z niej mamy. Albo mamy satysfakcję, przyjemność, zadowolenie, wsparcie albo nudę, brak dobrej komunikacji, zrozumienia, agresję. Nie można powiedzieć, że pandemia to wywołała, po prostu pokazała – to gdzieś długo było neutralizowane przez inne aspekty życia, a kiedy ich zabrakło, okazało się, w jakim punkcie jesteśmy. Jeśli to miejsce nas nie zadowala, możemy przecież je zmienić.  

Moment dobry na refleksję.  

Zdecydowanie. Może okazać się, że zaniedbaliśmy swój związek, bo gdzieś się zapędziliśmy i nie znaleźliśmy dla siebie czasu. Teraz możemy w końcu przypomnieć sobie, jak to było wtedy, kiedy chciało nam się być razem i  przewartościować związek. To może być życiowy remanent.

Proces zmiany nie jest wcale łatwy, bo trzeba zmierzyć się z oporem dawnych przekonań i nieprzeżytymi emocjami, a okoliczności pandemii mogą go jeszcze utrudniać.

Pewne nasze doznania w warunkach pandemii będą się intensyfikowały. Przez jakiś czas możemy szaleńczo walczyć o dawne status quo, z determinacją wymuszać spełnianie przez partnera naszych oczekiwań. Możemy bardziej niż dotąd, nie zważając na wszystko to, co działo się w naszym związku przez miesiące i lata, mieć pretensje, że partner nie jest taki, jakiego byśmy sobie życzyli. Dojdziemy do wniosku, że nie sprawdza się w tym kryzysie. Jeśli dwie osoby tak się na siebie spojrzą i będą rozczarowane, nie jest to dobry punkt wyjścia, żeby coś zmienić na lepsze. Jeśli chcielibyśmy w czasie pandemii popracować nad związkiem, to powinniśmy dotrzeć do swoich prawdziwych potrzeb, ale nie wyrażać ich przez roszczenia. Jeśli przekażemy je w sposób zachęcający do dyskusji, a nie do kłótni, pomożemy sobie tę nową rzeczywistość poukładać.  

Zanim to zrobimy, trzeba uporać się z własnym lękiem, złością, buntem.

Trzeba wziąć odpowiedzialność za swoje uczucia. Czasem wygodniej nam wejść w rolę ofiary – bo wszystko przez tego wirusa i przez partnera, bo nie umie mnie zrozumieć. Takie nastawienie sprawi, że utkniemy w impasie. Warto wziąć odpowiedzialność za to, co czujemy i co z tym zrobimy i za to, co jest w związku – bo to jest efekt naszych wspólnych działań. To jest warunek, żeby się poczuć sprawczym.

Pandemia przynosi też zupełnie nowe wyzwania związkom. Zarażony COVID-19 brytyjski aktor Idris Elba nie odizolował się od swojej partnerki. Po pewnym czasie wynik testów na koronawirusa Sabriny okazał się pozytywny. Elba pisze na Instagramie: „Dla wyjaśnienia. To Sabrina chciała być przy mnie. Kocham ją nad życie i zrobiłbym dla niej to samo. Kiedy na świecie dzieje się coś takiego jak teraz, miłość jest wszystkim, co masz. Jak mógłbym odrzucić jej wsparcie?”. Co wybierać: tęsknotę, miłość, rozsądek?

Poważny problem. Myśląc rozsądnie, powinniśmy się podporządkować, czyli odizolować, żeby osoba chora poddała się leczeniu, a zdrowa nie zaraziła. Ale niektórzy, jak pokazuje przykład Idrisa Elby i Sabriny, będą woleli zostać przy chorym partnerze. Trudna decyzja. Łatwiej jest ją podjąć, gdy mamy dzieci. Wtedy wiadomo, że osoba zdrowa izoluje się z resztą rodziny. Na bycie ze sobą mimo zarażenia postawią pary, które mają emocjonalne natury i bardziej potrzebują wzajemnego wsparcia. Zaryzykują zdrowiem, żeby uniknąć sytuacji emocjonalnie trudnych. Jeśli natomiast obie strony uważają, że niemądrym jest niestosowanie się do zaleceń, decyzja o rozdzieleniu będzie dla nich zrozumiała i w pełni akceptowalna. W tym przypadku na pewno warto utrzymywać tak bliski kontakt, jak tylko jest to możliwe – dzwonić do siebie, być w intensywnym kontakcie on-line i rozmawiać o tym, co ważne – co nas niepokoi, wzmacnia i przede wszystkim okazywać uczucia.

Pandemia zmusiła niektóre związki do życia na odległość, bo niejednokrotnie utknęliśmy gdzieś z dala od domu.

W takiej sytuacji łatwiej będzie tym związkom, które często żyją w oddaleniu przez częste podróże, delegacje czy styl życia pełen zmian. Oni komunikowanie się z odległych miejsc mają już przećwiczone, teraz będą musieli zmierzyć się z pandemią, która wyzwala lęk i niepewność. Rozpaść mogą się te związki, które już chyliły się upadkowi ze względu na odległość, bo na przykład jedna strona na dłużej wyjechała i kontakt już się urywał, a relacja rozluźniała. Jeśli więź jest nikła, będzie jeszcze bardziej nikła na odległość. Dla ludzi, którzy niefortunnie rozłączyli się na czas pandemii, będzie to większe wyzwanie. Tęsknota, obawy i niepewność staną się ich doświadczeniem. Pomóc może świadomość, że pandemia ma charakter przejściowy, więc się skończy i wtedy wrócimy do siebie. Związki, które mają solidne fundamenty, przetrwają i w tych okolicznościach. Być może nawet tęsknota przyczyni się do tego, że bardziej docenimy partnera, jego obecność, nasze wspólne życie.

Joanna Godecka, terapeutka nurtu TSR (Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach), life coach, autorka poradników (jej najnowsza książka to „Nie zamartwiaj się”).

 

 

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
wielkanocne pisanki
Adobe Stock

Wielkanoc w czasach pandemii. Jakie będą te święta?

Nie udawajmy, że nie jest ciężko. Bo jest. Trudne są ograniczone kontakty, ale naprawdę warto zostać w domu  – mówi psycholog Dorota Szymczak.
Aleksandra Nowakowska
10.04.2020

Jak z perspektywy gabinetu psychologicznego po miesiącu izolacji społecznej wyglądają rodziny?  Rodzice bywają wieczorami tak zmęczeni, jak nigdy dotąd. Małe dzieci zadają trudne pytania, bo boją się o życie dziadków. Nastolatki buntują się przeciw restrykcjom. Pewne więzi w bliższej i dalszej rodzinie się aktywują, bo martwimy się o siebie nawzajem. Na światło dzienne wychodzą problemy w związkach. Jakie będą w tym roku święta? Inna Wielkanoc Aleksandra Nowakowska: Jak pandemia wpływa na rodziny?  Pandemia przeszyła wszystkie rodziny na wskroś. Niezależnie od tego, co było tematem dotychczasowych sesji, rozmawiamy teraz z klientami o tym, jak izolacja wpływa na uczucia ich oraz najbliższych. Tego tematu nie da się pominąć, bo ludzkie emocje zostały przez pandemię całkowicie przejęte. Można powiedzieć, że żyjemy w stanie wojennym. Wszystko nam się zmienia – życie rodzinne, realia zawodowo-finansowe. I tym nowym wyzwaniom musimy sprostać. Jednym z nich jest to, że większość rodzin przebywa teraz ze sobą 24 godziny na dobę.   Tak. Rodzice muszą przez całe dnie opiekować się dziećmi, a są przyzwyczajeni do codziennej pomocy pracujących w przedszkolach i szkołach pedagogów. To nie są wakacje. Rodzice pracują w trybie home office a dzieci, nawet przedszkolaki, dostają zadania domowe do wykonania. Dzieciom, zwłaszcza, we wczesnych klasach podstawówki trzeba dużo pomagać w lekcjach. Jeśli do tego dochodzi praca zdalna oraz codzienne domowe obowiązki, wieczorem tacy rodzice są zmęczeni jak nigdy dotąd. A jeśli mają dzieci z trudnościami rozwojowymi – na przykład rozkojarzone czy nadpobudliwe – zostali teraz z nimi zupełnie sami. Inni nadal wychodzą do pracy, nawet mając dzieci w wieku szkolnym, ponieważ boją się straty źródła utrzymania. 30 i 31 marca sporo klientów...

Czytaj dalej
kobieta relaksuje się na kanapie
Adobe Stock

Introwertycy, samotnicy, domatorzy. Komu sprzyja izolacja?

Jeśli myślisz, że podczas pandemii wszyscy mierzymy się z podobnymi wyzwaniami, jesteś w błędzie. Są ludzie, którzy w izolacji czują się wyjątkowo dobrze.
Aleksandra Nowakowska
14.04.2020

Podczas pandemii większość z nas odczuwa trudne emocje: lęk o zdrowie i życie swoje oraz najbliższych, obawę o byt, żal za utratą wolności, smutek z powodu utraconych osobistych kontaktów z innymi. Chociaż to dość powszechne uczucia, nie dotyczą wszystkich. Pewne grupy ludzi w dużo mniejszym stopniu doświadczają stresu z powodu pandemii koronawirusa. Są osoby, które podczas izolacji społecznej czują się spokojniejsze, mniej samotne, mniej zagubione niż zwykle. Kto to taki? Komu nie sprzyja izolacja? Osoby ze zdiagnozowanym FOMO (Fear Of Missing Out) – to lękowe zaburzenie, które można nazwać cywilizacyjnym, ponieważ oznacza strach przed tym, co nas omija. Wiąże się z ono z obsesyjną obawą, że coś wyjątkowo interesującego dzieje się bez naszej wiedzy. Ludzie ze zdiagnozowanym FOMO panicznie wręcz boją się być offline. Dzięki urządzeniom mobilnym odnoszą wrażenie, że trzymają rękę na pulsie, ale to i tak nie przynosi im ukojenia, ponieważ żyją w przekonaniu, że „wszędzie lepiej, gdzie nas nie ma” a „trawa sąsiada jest bardziej zielona”. Skutkuje to zwykle problemami z podejmowaniem decyzji – skoro wydaje się im, że powinni być gdzieś indziej i robić coś innego, nie wiedzą, co mają wybrać. Bywa to uciążliwe i powoduje ciągłą dekoncentrację. Pracownik z FOMO nie potrafi sobie odpuścić żadnego zebrania, a i tak mu się wydaje, że to na innych spotkaniach dzieje się coś ważniejszego. Uważa też, że pozostali pracownicy dostają bardziej ekscytujące zadania lub jeżdżą w ciekawsze delegacje. Ludzie chorujący na FOMO przejmują się, że ich życie jest gorsze od życia innych, przeglądają media społecznościowe znajomych i czują zazdrość. Ludzie ci egzystują, czując się „obok” – ludzi oraz nurtu życia. Przyglądają się, jak inni cieszą się i są szczęśliwi. Teraz, podczas...

Czytaj dalej
kobieta w maseczce i rękawiczkach
Adobe Stock

Strach o zdrowie, niepewność, izolacja. Pandemia to test dla psychiki

Poniekąd wszyscy mamy obsesję na punkcie koronawirusa. Martwimy się o siebie i najbliższych, ale COVID-19 ma wpływ nie tylko na zdrowie. Co zrobić, żeby nie zrujnował naszej odporności psychicznej?
Aleksandra Nowakowska
30.03.2020

W czasie pandemii trudno jest zapomnieć o koronawirusie. Każdego dnia zastanawiamy się, co możemy zrobić, żebyśmy my i nasi bliscy byli bezpieczni i zdrowi. Szukamy informacji o możliwości opracowania szczepionki. Czytamy przewidywania, jakie będą skutki gospodarcze pandemii. Dowiadujemy się o dramatycznych wydarzeniach w innych krajach. Codziennie przyjmujemy do wiadomości, ile osób zostało zarażonych i ile umarło. Dlaczego koronawirus opanował nasze umysły i co z tym możemy zrobić? 5 wyzwań związanych z pandemią COVID-19 Nagłość: być może jeszcze miesiąc temu słyszeliśmy o wirusie, ale w tym czasie wydawało się to bardzo odległe. I nagle, niemal z dnia na dzień, zagrożenie jest tutaj i bezpośrednio na nas wpływa. Nagle nasze życie diametralnie się zmieniło przez koronawirusa, który nie pytał nas o zgodę i niczego nie negocjował. Bezsilność: swoją wewnętrzną moc budujemy między innymi na podstawie tego, że sobie radzimy, jesteśmy skuteczni. Tymczasem pandemia stawia nas przed faktem, że rozprzestrzenianie wirusa na świecie jest poza naszą kontrolą. Niewiele z tym możemy zrobić i jest to trudne, bo pogłębia nasze poczucie słabości. Ogrom negatywnych wiadomości: każdego dochodzą do nas złe wiadomości – o kolejnych zakażonych i zmarłych, o tym, że musimy ograniczyć nasze aktywności, że pandemia może trwać długo, że czeka nas globalny kryzys ekonomiczny o niewiadomych skutkach. Te wszystkie informacje mogą być przytłaczające. Izolacja społeczna: podważa nasze poczucie przynależności społecznej i pozbawia sprawczości. Bezpośrednie kontakty z ludźmi są jednym z bodźców do życia, a teraz jesteśmy ich pozbawieni, a to osłabia. Możemy czuć się uwięzieni w domach i samotni.  Lęk o byt: wielu z nas martwi się o swoje pieniądze. Nie tylko chodzi tu o zagrożenie zwolnieniem czy stratę zleceń, ale też...

Czytaj dalej
kobieta siedzi w oknie
Adobe Stock

Świat wewnętrzny – to ty decydujesz, jakie emocje chcesz odczuwać

Wszystko, co robimy a, zwłaszcza jak to robimy, płynie albo z miłości, albo z lęku – mówi terapeutka Joanna Godecka.
Aleksandra Nowakowska
21.04.2020

Kiedy mniej mamy kontaktów z innymi, bliżej nam do siebie. Specjaliści od rozwoju osobistego mówią, że to idealny czas, żeby spotkać się ze sobą. Poczuć trudne emocje, żeby je uwolnić i transformować. Ale to wcale nie musi być łatwe w obecnych warunkach. Jak sobie pomóc? Skup się na własnych emocjach Aleksandra Nowakowska: Podczas pandemii i izolacji społecznej pojawiają się emocje, których zazwyczaj nie witamy chętnie. Należą do nich między innymi smutek, bezradność, rozczarowanie, nieufność. Sprawiają, że życie traci blask, a my – kiedy je czujemy – zwykle desperacko szukamy sposobu, by poczuć się lepiej. Przed pandemią łatwiej nam było odwrócić od nich uwagę różnymi aktywnościami i kontaktami z innymi. Podczas izolacji społecznej trochę nie ma gdzie przed nimi uciec. Z drugiej strony nie mamy bodźców, żeby szybciej wzbudzić w sobie radość, podekscytowanie, wdzięczność, ufność, wesołość, satysfakcję, czułość. Być może tęsknimy do tych chwil, kiedy czuliśmy się wspaniale i chcieliśmy dzielić się dobrym nastrojem z całym światem. Obecnie może być ich mniej, ale teraz możemy się przekonać, że to, jak się czujemy naprawdę zależy tylko od nas, a nie od okoliczności.   Teoretycznie mamy władzę nad swoimi emocjami. Możemy wybierać, co czujemy. Tak, to my zawsze wybieramy, chociaż najczęściej nieświadomie. Zauważmy, że choć najrozmaitszych odcieni uczuć jest bardzo wiele, wszystkie mają dwa główne źródła. Te, z którymi jest nam dobrze, wypływają z szeroko pojętej miłości. Kiedy odczuwamy radość czy wdzięczność, poddajemy się swobodnemu przepływowi energii, możemy nawet odczuwać błogie przepełnienie miłością do siebie, innych, świata. Natomiast te uczucia, z którymi nie czujemy się komfortowo, mają swoje źródło w lęku,...

Czytaj dalej