Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Czym jest osobowość borderline?

Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość. 

Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet.

Borderline – przyczyny

Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby.

Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki biologiczne. Tę teorię argumentuje się faktem, że czasami pacjenci z borderline zauważają poprawę po przyjęciu leków psychotropowych. Zwolennicy tej teorii przekonują więc, że musi istnieć pewien związek pomiędzy zaburzeniem osobowości a nieprawidłowym poziomem neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. 

Czytaj także: Borderline i choroba dwubiegunowa. Jak je rozpoznać i czym się różnią?

Borderline – objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem zaburzenia typu borderline jest chwiejność emocjonalna. Osoby z BPD mogą odczuwać wiele emocji w związku z tymi samymi osobami. Raz mogą je kochać, a za chwilę gniewać się na nie bez wyraźnego powodu. Ze szczególną intensywnością odczuwają emocje takie jak złość czy gniew. Dodatkowo u osób z borderline często zauważa się wahania nastroju, co prowadzi do rozdrażnienia. Co ważne, chwiejność nastroju połączona z intensywnością skrajnych emocji oraz impulsywnością może prowadzić do podejmowania prób samobójczych.

Osoby z zaburzeniami borderline będą także panicznie bały się odrzucenia, dlatego często same będą odrzucać, by nie narażać się na przykre doświadczenia. Takie osoby bardzo łatwo jest także urazić – nawet niewinnym stwierdzeniem, które przyjmą jako największą obelgę. Konsekwencją może być zerwanie relacji lub gwałtowne wycofanie się z niej. Czasami w takich momentach może pojawić się także agresja. 

Charakterystyczne dla osób z borderline jest także wchodzenie w bardzo intensywne związki, które zazwyczaj są krótkotrwałe i dla osoby z zaburzeniem osobowości kończą się kryzysem emocjonalnym. Osoby z BPD będą miały także ogólny problem z podtrzymywaniem wszystkich działań, które nie przynoszą natychmiastowego efektu lub szybkiej satysfakcji.

Osoby zmagające się z zaburzeniami osobowości typu borderline będą miały także skłonność do impulsywnych działań stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia. Działania te mogą być związane z życiem seksualnym, ale także z używaniem środków psychoaktywnych, napadowym objadaniem się, nagłym wydawaniem pieniędzy, samookaleczeniem się czy ryzykownym prowadzeniem samochodu.

Charakterystyczne jest także chroniczne poczucie pustki oraz trudność z określeniem tego, kim właściwie się jest. Czasami może pojawić się irracjonalne poczucie rozpadu własnej osobowości.

Borderline – leczenie

Zaburzenia osobowości borderline zazwyczaj leczy się dwutorowo: farmakologicznie oraz psychologicznie. Psychiatrzy po diagnozie najczęściej zapisują pacjentom leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny). Ponadto czasami lekarze decydują się na włączenie do leczenia małych dawek leków przeciwpsychotycznych. Ze względu na szczególne skłonności do uzależniania się, osobom z borderline raczej nie podaje się środków o działaniu uspakajającym (zwłaszcza pochodnych benzodiazepiny). Wszystkie przepisywane leki mają mieć jednak charakter doraźny. Długotrwałą metodą leczenia zaburzeń borderline jest psychoterapia.

Pacjenci z rozpoznanym zaburzeniem osobowości z pogranicza są najczęściej kierowani na psychoterapię w nurcie psychoanalitycznym oraz jej pochodnymi, takimi jak terapia oparta na mentalizacji lub terapia skoncentrowana na przeniesieniu. Udowodniona naukowo jest także skuteczność terapii dialektyczno-behawioralnej, wywodzącej się z nurtu terapii poznawczo-behawioralnej.

Niestety leczenie zaburzeń z pogranicza zazwyczaj trwa długo, dlatego pacjenci muszą uzbroić się w cierpliwość, co nie zawsze jest dla nich łatwe. Czasami pacjenci szybko rezygnują z terapii i nie mają motywacji do podejmowania dalszego leczenia. Psychoterapeuci wskazują również na częsty brak zaufania wśród osób ze zdiagnozowanym zaburzeniem borderline, a to często kończy się porzuceniem terapii.

Czytaj także: Jaką psychoterapię wybrać: psychodynamiczną, Gestalt czy systemową? 

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Borderline czy choroba dwubiegunowa?
Darya Ogurtsova/Unsplash.com

Borderline i choroba dwubiegunowa. Jak je rozpoznać i czym się różnią?

Zaburzenie borderline i choroba afektywna dwubiegunowa niestety dość często bywają mylone. Wynika to z faktu, że duża część objawów obu chorób jest dość podobna. Jednak leczenie jest inne.
Karolina Morelowska-Siluk
23.11.2020

Konsekwencje niewłaściwej diagnozy w przypadku zaburzenia typu borderline i choroby afektywnej dwubiegunowej mogą być dla chorego bardzo dotkliwe, wydłużają albo wręcz uniemożliwiają skuteczne leczenie. Choroba dwubiegunowa – objawy W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) u pacjentów występują wahania nastroju, można dokonać podziału na epizody depresyjne, maniakalne oraz mieszane. Pacjenci są „dwubiegunowi”, dlatego że z okresu depresyjnego (związanego z ogólnym spadkiem aktywności, lękiem, poczuciem winy, itd.) mogą przechodzić w okres maniakalny (podczas którego dochodzi do nadmiernej aktywności, impulsywności). Niektórzy zaburzenie to nazywają  uszkodzeniem „termostatu” naszego nastroju. Wahania pomiędzy nastrojami są bardzo duże. Wyróżnia się dwa typy zaburzenia: zaburzenie dwubiegunowe typu I, w którego przebiegu występuje przynajmniej jeden epizod manii  (pobudzenie, rozdrażnienie, utrata kontroli nad popędami, chaotyczne działania) oraz zaburzenie dwubiegunowe typu II, w którym zamiast manii, pojawia się jej łagodniejsza forma – hipomania. Szacuje się, że ryzyko zachorowania u kobiet i mężczyzn jest podobne, według różnych statystyk waha się pomiędzy 1-2 proc. Czytaj także: Depresja czy choroba dwubiegunowa. Jak rozpoznać? Borderline – objawy Niektóre z symptomów choroby afektywnej dwubiegunowej są podobne do symptomów zaburzenia osobowości typu borderline. Należą do nich m.in.: impulsywność, niestabilność nastroju, nieadekwatny gniew, niestabilne relacje z innymi ludźmi. Różnica polega na tym, że pacjenci z zaburzeniem borderline często prezentują te zachowania w większym nasileniu niż pacjenci z zaburzeniem dwubiegunowym. Borderline klasyfikowane jest jako zaburzenie osobowości. Proporcja kobiet i...

Czytaj dalej
Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna?
Unsplash.com

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna? Dowiedz się, czy to metoda dla ciebie

Terapia poznawczo-behawioralna to jedna z najbardziej skutecznych metod postępowania terapeutycznego. Wykorzystuje się ją głównie w leczeniu zaburzeń psychicznych o podłożu depresyjnym lub lękowym.
Karolina Morelowska-Siluk
18.11.2020

Terapia poznawczo-behawioralna uważana jest za jedną z najlepiej zbadanych klinicznie terapii. Jej działanie zostało potwierdzone wieloma badaniami na całym świecie, dlatego lekarze i psychoterapeuci tak często z niej korzystają. Metoda została opracowana w latach 60. XX wieku przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Becka. Głównym założeniem tej formy leczenia terapeutycznego jest przekonanie, że myśli, emocje i zachowania człowieka wzajemnie na siebie wpływają, a konsekwencją tego oddziaływania są wzorce zachowań. Wzorce, które nie zawsze są właściwe, a czasem wręcz nas sabotują i bardzo nam szkodzą.  Czytaj także: Depresja sezonowa a depresja chroniczna. Sposoby na sezonowe zaburzenia nastroju Terapia poznawczo-behawioralna. Jak złamać niewłaściwy kod? Człowiek, nieświadomie i pod wpływem silnych emocji, utrwala z czasem konkretne zachowania w poszczególnych sytuacjach. Czasem też  kopiuje zachowania innych ludzi i przekłada je na własne życie – reaguje tak, jak się do tego przyzwyczaił. Nasze reakcje stają się automatyczne, np. samozwańczy pesymista już zawsze i wszystko widzi wyłącznie w czarnych barwach. Tak jakby sam umieścił siebie w klatce, włożył się w ściśle określone ramy. Terapia potrzebna jest wtedy, gdy wspomniane utrwalone zachowania czy przekonania, czyli ściany naszej klatki, nie są obiektywne. I to właśnie problem zaburzonego postrzegania świata staje się przedmiotem leczenia terapeutycznego. Psychoterapia poznawczo-behawioralna pozwala na wykrycie tych zniekształconych, wykoślawionych interpretacji rzeczywistości i zastąpić je właściwymi, obiektywnymi. Dla kogo jest terapia poznawczo-behawioralna? Terapia poznawczo-behawioralna najlepiej sprawdza się w leczeniu zaburzeń lękowych i depresji. Jest skuteczna także w sytuacji, gdy pacjent ma problemy w radzeniu sobie ze stresem. Metoda ta...

Czytaj dalej
dezynfekowanie rąk
Adobe Stock

Nerwica natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)? 

Uporczywe liczenie do stu albo codzienne sprzątanie mieszkania na błysk może być objawem nerwicy natręctw.
Aleksandra Nowakowska
06.05.2020

Naukowcy nie są pewni, co dokładnie powoduje zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, ale najczęściej wskazują geny warunkujące rozwój i funkcjonowanie mózgu. Psychiatrzy z Uniwersytetu w Cambridge podczas swoich badań wykazali, że zmiany pracy mózgu, które podwyższają ryzyko nerwicy natręctw, są dziedziczne. Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne powoduje niższa aktywność w bocznej korze okołooczodołowej oraz innych obszarach, odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji oraz kontrolę nawyków. Od nich zależy elastyczność naszych zachowań. Czym jest nerwica natręctw? Zaburzeniem lękowym, objawiającym się obsesjami i kompulsjami. Obsesje to nawracające i niepokojące myśli, natrętne obrazy pochodzące z umysłu oraz niepożądane impulsy. Obsesje są przytłaczające i ciągłe. Kompulsjami nazywamy powtarzające się, zrytualizowane, przymusowe zachowania. Większość osób z OCD ma zarówno obsesje, jak i kompulsje, 20 proc. same obsesje, a około 10 proc. cierpi jedynie na kompulsje. Obsesje i kompulsje zmuszają do angażowania się w niechciane, często stresujące czynności lub w nawracające myślenie. W większości przypadków kompulsje łagodzą lęk, jednak zdarza się, że wywołują niepokój. Osoba chora na OCD rozpoznaje, że jej sposób myślenia lub zachowania jest  bezsensowny i nadmierny, jednak impuls jest zbyt silny, żeby z tego zrezygnowała. Często przymus wykonania jakiejś czynności ma zapobiec niebezpieczeństwo lub zatrzymać obsesyjną myśl. Kompulsje mają na celu zmniejszenie lęku i związanych z nim uczuć niepokoju towarzyszących obsesjom. Zwykle pacjenci  z nerwicą natręctw ma wiele rodzajów obsesji i kompulsji. Ktoś może przyjść do psychiatry z powodu obsesyjnego strachu przed szkodliwością azbestu w otoczeniu, a podzcas wywiadu lekarskiego okazuje się, że jednocześnie nie może powstrzymać się przed...

Czytaj dalej
Nerwica natręctw, czyli zaburzenia obsesyjne-kompulsyjne
Unsplash.com

Nerwica natręctw – przyczyny, objawy, leczenie

Nerwica natręctw to potoczna nazwa zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (w skrócie nazywanych także OCD). Szacuje się, że to zaburzenie dotyka 2-3 proc. populacji.
Kamila Geodecka
09.12.2020

Nerwica natręctw należy do zaburzeń z grupy lękowej i łączy w sobie dwa główne elementy. Pierwszy z nich to kompulsja, czyli powtarzanie czynności, dzięki którym uda się wyciszyć lęk. Te zachowania często mogą przerodzić się w pewien rytuał, który nie zawsze będzie miał cokolwiek wspólnego z logiką – będzie za to dawał poczucie bezpieczeństwa. Najczęściej występujące kompulsje dotyczą m.in. liczenia, mycia, sprawdzania, potrzeby wielokrotnego upewniania się. Drugi element to obsesja, która objawia się natrętnymi myślami pojawiającymi się w głowie osoby z zaburzeniami. Najczęściej będą to obsesje dotyczące brudu, agresji czy potrzeby symetrii.  Kompulsje oraz obsesje uporczywie nawracają i sprawiają, że osoba z nerwicą natręctw będzie odczuwała coraz większy niepokój i dyskomfort w życiu. Chociaż chory może czuć, że jego działania nie mają logicznego sensu, będzie wielokrotnie wykonywał czynności, by ochronić się przed lękiem. Czytaj także:  Zaburzenia lękowe – co to takiego? Nerwica natręctw – przyczyny Podobnie jak w przypadku wielu innych zaburzeń psychicznych nerwica natręctw może mieć wiele przyczyn. Naukowcy zwracają uwagę na wpływ dziedziczenia i czynników genetycznych oraz na charakterystyczne elementy budowy i funkcjonowania mózgu. Nerwica natręctw może pojawić się także po przebyciu niektórych infekcji, np. popularnej anginy. Warto jednak wiedzieć, że wielu specjalistów uważa nerwicę natręctw za chorobę cywilizacyjną. Zwiększone tempo pracy, ciągły pośpiech i brak odpoczynku, przewlekły stres – wszystko to może być przyczyną pojawienia się zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Niebagatelne jest także poczucie ciągłego niedowartościowania. Gdy czujemy się gorsi od innych, zaczynamy postrzegać własne...

Czytaj dalej