Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie
pexels.com/Tima Miroshnichenko

Borderline, czyli osobowość z pogranicza – przyczyny, objawy, leczenie

Borderline to najczęściej diagnozowane zaburzenie osobowości. Może się z nim zmagać nawet do 6 proc. populacji.
Kamila Geodecka
10.12.2020

Termin osobowość borderline został wprowadzony przez psychologa Robeta Knighta. Chciał on wydzielić grupę pacjentów, których zaburzenia psychiczne mieściły się pomiędzy zaburzeniami psychotycznymi (schizofrenią) a neurotycznymi  (nerwicami). W języku polskim możemy także zetknąć się z nazwą „osobowość z pogranicza” lub „osobowość typu borderline”. Czasami specjaliści używają angielskiej nazwy Borderline Personality Disorder oraz skrótu – BPD.

Katarzyna Miller: „Romantyczna miłość jest tylko na chwilę, jeśli w nią wierzycie, przegracie”

Czym jest osobowość borderline?

Zaburzenie osobowości borderline charakteryzuje się częstą zmianą emocji oraz burzliwymi i niestabilnymi relacjami z innymi ludźmi. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem będzie gwałtowna i impulsywna, a także będzie miała problem ze stabilnym postrzeganiem własnej osoby. W jednej chwili może być szczęśliwa i zadowolona, by zaraz poczuć smutek czy złość. 

Borderline jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem osobowości. Specjaliści określają ją mianem osobowości naszych czasów. Szacuje się, że zaburzenie może dotykać od 1,6 do 6 proc. populacji. Ponad dwukrotnie częściej rozpoznawane jest u kobiet.

Borderline – przyczyny

Psychiatrzy i psychologowie wciąż nie znają dokładnej przyczyny występowania zaburzenia typu borderline. Zauważa się jednak, że ten typ zaburzeń częściej dotyka osób, które w dzieciństwie były narażone  na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. przemoc i nałogi w rodzinie, intensywne kłótnie najbliższych osób, częsta rozłąka  z bliskimi czy ciągły krytycyzm ze strony rodziców. Oprócz tego mogą to być także traumy, przez które osoba z zaburzeniem przechodziła w przeszłości, np. gwałt lub doświadczenie straty bliskiej osoby.

Niektórzy psychiatrzy wskazują także na czynniki biologiczne. Tę teorię argumentuje się faktem, że czasami pacjenci z borderline zauważają poprawę po przyjęciu leków psychotropowych. Zwolennicy tej teorii przekonują więc, że musi istnieć pewien związek pomiędzy zaburzeniem osobowości a nieprawidłowym poziomem neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. 

Czytaj także: Borderline i choroba dwubiegunowa. Jak je rozpoznać i czym się różnią?

Borderline – objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem zaburzenia typu borderline jest chwiejność emocjonalna. Osoby z BPD mogą odczuwać wiele emocji w związku z tymi samymi osobami. Raz mogą je kochać, a za chwilę gniewać się na nie bez wyraźnego powodu. Ze szczególną intensywnością odczuwają emocje takie jak złość czy gniew. Dodatkowo u osób z borderline często zauważa się wahania nastroju, co prowadzi do rozdrażnienia. Co ważne, chwiejność nastroju połączona z intensywnością skrajnych emocji oraz impulsywnością może prowadzić do podejmowania prób samobójczych.

Osoby z zaburzeniami borderline będą także panicznie bały się odrzucenia, dlatego często same będą odrzucać, by nie narażać się na przykre doświadczenia. Takie osoby bardzo łatwo jest także urazić – nawet niewinnym stwierdzeniem, które przyjmą jako największą obelgę. Konsekwencją może być zerwanie relacji lub gwałtowne wycofanie się z niej. Czasami w takich momentach może pojawić się także agresja. 

Charakterystyczne dla osób z borderline jest także wchodzenie w bardzo intensywne związki, które zazwyczaj są krótkotrwałe i dla osoby z zaburzeniem osobowości kończą się kryzysem emocjonalnym. Osoby z BPD będą miały także ogólny problem z podtrzymywaniem wszystkich działań, które nie przynoszą natychmiastowego efektu lub szybkiej satysfakcji.

Osoby zmagające się z zaburzeniami osobowości typu borderline będą miały także skłonność do impulsywnych działań stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia. Działania te mogą być związane z życiem seksualnym, ale także z używaniem środków psychoaktywnych, napadowym objadaniem się, nagłym wydawaniem pieniędzy, samookaleczeniem się czy ryzykownym prowadzeniem samochodu.

Charakterystyczne jest także chroniczne poczucie pustki oraz trudność z określeniem tego, kim właściwie się jest. Czasami może pojawić się irracjonalne poczucie rozpadu własnej osobowości.

Borderline – leczenie

Zaburzenia osobowości borderline zazwyczaj leczy się dwutorowo: farmakologicznie oraz psychologicznie. Psychiatrzy po diagnozie najczęściej zapisują pacjentom leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny). Ponadto czasami lekarze decydują się na włączenie do leczenia małych dawek leków przeciwpsychotycznych. Ze względu na szczególne skłonności do uzależniania się, osobom z borderline raczej nie podaje się środków o działaniu uspakajającym (zwłaszcza pochodnych benzodiazepiny). Wszystkie przepisywane leki mają mieć jednak charakter doraźny. Długotrwałą metodą leczenia zaburzeń borderline jest psychoterapia.

Pacjenci z rozpoznanym zaburzeniem osobowości z pogranicza są najczęściej kierowani na psychoterapię w nurcie psychoanalitycznym oraz jej pochodnymi, takimi jak terapia oparta na mentalizacji lub terapia skoncentrowana na przeniesieniu. Udowodniona naukowo jest także skuteczność terapii dialektyczno-behawioralnej, wywodzącej się z nurtu terapii poznawczo-behawioralnej.

Niestety leczenie zaburzeń z pogranicza zazwyczaj trwa długo, dlatego pacjenci muszą uzbroić się w cierpliwość, co nie zawsze jest dla nich łatwe. Czasami pacjenci szybko rezygnują z terapii i nie mają motywacji do podejmowania dalszego leczenia. Psychoterapeuci wskazują również na częsty brak zaufania wśród osób ze zdiagnozowanym zaburzeniem borderline, a to często kończy się porzuceniem terapii.

Czytaj także: Jaką psychoterapię wybrać: psychodynamiczną, Gestalt czy systemową? 

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Borderline czy choroba dwubiegunowa?
Darya Ogurtsova/Unsplash.com

Borderline i choroba dwubiegunowa. Jak je rozpoznać i czym się różnią?

Zaburzenie borderline i choroba afektywna dwubiegunowa niestety dość często bywają mylone. Wynika to z faktu, że duża część objawów obu chorób jest dość podobna. Jednak leczenie jest inne.
Karolina Morelowska-Siluk
23.11.2020

Konsekwencje niewłaściwej diagnozy w przypadku zaburzenia typu borderline i choroby afektywnej dwubiegunowej mogą być dla chorego bardzo dotkliwe, wydłużają albo wręcz uniemożliwiają skuteczne leczenie. Choroba dwubiegunowa – objawy W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) u pacjentów występują wahania nastroju, można dokonać podziału na epizody depresyjne, maniakalne oraz mieszane. Pacjenci są „dwubiegunowi”, dlatego że z okresu depresyjnego (związanego z ogólnym spadkiem aktywności, lękiem, poczuciem winy, itd.) mogą przechodzić w okres maniakalny (podczas którego dochodzi do nadmiernej aktywności, impulsywności). Niektórzy zaburzenie to nazywają  uszkodzeniem „termostatu” naszego nastroju. Wahania pomiędzy nastrojami są bardzo duże. Wyróżnia się dwa typy zaburzenia: zaburzenie dwubiegunowe typu I, w którego przebiegu występuje przynajmniej jeden epizod manii  (pobudzenie, rozdrażnienie, utrata kontroli nad popędami, chaotyczne działania) oraz zaburzenie dwubiegunowe typu II, w którym zamiast manii, pojawia się jej łagodniejsza forma – hipomania. Szacuje się, że ryzyko zachorowania u kobiet i mężczyzn jest podobne, według różnych statystyk waha się pomiędzy 1-2 proc. Czytaj także: Depresja czy choroba dwubiegunowa. Jak rozpoznać? Borderline – objawy Niektóre z symptomów choroby afektywnej dwubiegunowej są podobne do symptomów zaburzenia osobowości typu borderline. Należą do nich m.in.: impulsywność, niestabilność nastroju, nieadekwatny gniew, niestabilne relacje z innymi ludźmi. Różnica polega na tym, że pacjenci z zaburzeniem borderline często prezentują te zachowania w większym nasileniu niż pacjenci z zaburzeniem dwubiegunowym. Borderline klasyfikowane jest jako zaburzenie osobowości. Proporcja kobiet i...

Czytaj dalej
zamartwianie się
pextels.com/Claudia Barbosa

Zadręczasz się myślami? To może mieć zły wpływ na twoje zdrowie psychiczne, fizyczne i emocjonalne  

Nadmierne myślenie jest czymś naturalnym. Regularne zadręczanie się myślami może jednak mieć dużo negatywnych skutków.
Kamila Geodecka
03.12.2020

Prawdopodobnie każdy z nas miał kiedyś taką noc, podczas której długimi godzinami myślał o tym, „co by było, gdyby…”. Co by się stało, gdybym powiedziała cos innego? Co, jeśli zareagowałabym inaczej? Może powinnam w tamtej sytuacji odpowiedzieć innym argumentem? Czy nie powinnam inaczej się ubrać? Spokojnie, czasami to normalne, że czujemy niepewność i staramy się tworzyć w naszej głowie alternatywne scenariusze. Proces tak intensywnego myślenia trzeba jednak zawsze kontrolować i wyznaczyć sobie granice. Jeśli tego nie zrobisz, może rozpocząć się spirala myśli, która jest bardzo niebezpieczna dla naszego zdrowia psychicznego, fizycznego i emocjonalnego. Oto 5 niebezpiecznych skutków nadmiernego myślenia. Wpływ na życie socjalne Czasami potrafimy bardzo dużo rozmyślać o tym, co myślą o nas inni i co mogą pomyśleć, jeśli zachowamy się w dany sposób w przyszłości. Przez takie negatywne myśli często chcemy się odsuwać od wszystkich sytuacji społecznych, bo zakładamy, że każdy nasz ruch będzie oceniany. Pamiętaj, że inne osoby wcale nie widzą cię w taki sposób, w jaki sama widzisz siebie. Dodatkowo nikt nie skanuje twojego zachowania cały czas. Zastanów się, ile razy myślałaś o tym, czy ktoś cię na pewno lubi lub nie. Czy po analizie miałaś ochotę spotkać się z tą osobą? Zapewne nie. W taki sposób możesz stracić wiele okazji do życia towarzyskiego i zdobywania nowych znajomości. Czytaj także:   Jak radzić sobie z codziennym lękiem? Zobacz, co mówią psycholodzy Zmiana nawyków żywieniowych Często zaczynamy myśleć o małej i nieistotnej rzeczy, a po paru sekundach okazuje się, że nasze myśli są już gdzieś daleko i ponownie zaczynamy wszystko analizować. Zazwyczaj wnioski są negatywne, prawda? To prowadzi do stresu, który często chcemy...

Czytaj dalej
Jak dbać o odporność psychiczną?
Artem Kovalev/Unsplash.com

Odporność psychiczna. Jak ją wzmocnić, by stać się silnym człowiekiem?

Wiesz, że o odporność organizmu trzeba dbać. To pozwoli ci uniknąć chorób, nie będziesz się tak często przeziębiać, łapać infekcji. Pamiętasz więc, by łykać witaminy, suplementy diety, słuchasz rad swojego lekarza. A czy z równym zaangażowaniem dbasz o swoją odporność psychiczną?
Karolina Morelowska-Siluk
26.11.2020

Czy wiesz, że odporność psychiczną należy wspomagać, by nie dawać się codziennym problemom, by kłopoty nie rozłożyły nas tak, jak wirus rozkłada kogoś, kto ma niską odporność organizmu? Owszem, natura wyposażyła nas w rozmaite narzędzia, by radzić sobie w życiu, ale po pierwsze – nie każdy z nas dostał w pakiecie startowym tyle samo mocy, po drugie – jesteśmy „zobowiązani” do tego, by naturze w tej kwestii pomóc. Czym jest odporność psychiczna? „Chociaż są dowody na to, że odporność psychiczna jest przekazywana genetycznie, nie ma gwarancji, że silni rodzice będą mieli silne psychicznie dzieci. Dobra wiadomość za to jest taka, że odporność psychiczną można w sobie wyćwiczyć”, przekonuje Doug Strycharczyk, dyrektor organizacji opracowującej innowacyjne narzędzia badawcze i testy psychometryczne. Czytaj też: Stres wpływa na odporność. Oto jak możesz z nim walczyć Według Douga Strycharczyka oraz prof. Petera Clougha z Manchester Metropolitan University, autorów książki „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju”, wspomniana odporność psychiczna to jedna z cech osobowości, która w znaczącym stopniu odpowiada za to, w jaki sposób człowiek radzi sobie z wyzwaniami, stresem i presją, niezależnie od aktualnych okoliczności, w jakich te wyzwania, stres i presja go dopadły. Zatem niezależnie od tego czy jest akurat mocny fizycznie, otoczony przyjaciółmi, bogaty czy przeciwnie – schorowany, samotny, bez grosza. Cztery filary odporności psychicznej Autorzy w swojej książce wspominają o tzw. modelu 4C, czyli o czterech filarach odporności psychicznej. Są nimi: wyzwanie, czyli postrzeganie życiowych wyzwań jako szansy; pewność siebie, czyli wysoki poziom wiary w swoje możliwości; zaangażowanie, czyli wytrwałość w realizowaniu zadań; poczucie kontroli, czyli...

Czytaj dalej