Margaret Atwood: czarownica na miarę XXI wieku
East News

Margaret Atwood: czarownica na miarę XXI wieku

Margaret Atwood to dzisiaj jedna z najpoczytniejszych pisarek na świecie. Jej najsłynniejsza powieść „Opowieść podręcznej” znana jest milionom czytelników, a serial zrealizowany na jej podstawie to współczesny antyrządkowy manifest, pod którym podpisują się tysiące kobiet.
Sylwia Arlak
04.06.2020

Kiedy Margaret Atwood miała sześć lat, w drodze ze szkoły do domu ułożyła w myślach swój pierwszy wiersz. Gdy tylko znalazła się w swoim pokoju, zapisała go – i jak sama opowiadała w wielu wywiadach, to właśnie ten moment stał się początkiem długiej i pięknej przygody z literaturą. Mówią o niej, że jest feministką, ale ona sama podkreśla, że współcześnie źle interpretujemy to pojęcie. Podziwiają, że przewiduje przyszłość, ale ona tłumaczy, że jedynie uczy się na błędach przeszłości. Jedno jest pewne — warto słuchać Margaret Atwood, bo możemy się od niej wiele nauczyć o świecie i o sobie samych.

Margaret Atwood: wnuczka czarownicy

Po koniec XVII wieku niejaka Mary Webster z miasteczka Hadley w okolicy Salem, została przez sąsiadów posądzana o czary. Rozpoczął się proces, ale sąd nie znalazł żadnych dowodów na „winę” kobiety, więc ją uniewinnił. Sąsiedzi jedna nie pogodzili się z wyrokiem i sami próbowali powiesić kobietę. Cudem ocalała: wisiała całą noc, a kiedy sąsiedzy rano przyszli odciąć ją ze sznura, okazało się, że ciągle oddycha. Cieszyła się jeszcze dobrym zdrowiem przez kilkanaście lat, do końca życia nazywano ją Wpół-Powieszoną Mary. 

Kiedy Margaret Atwood miała ponad 20 lat, dowiedziała się, że Wpół-Powieszona Mary była jej przodkinią. Przez kolejne lata niosła to dziedzictwo z dumą. To właśnie Mary kanadyjska pisarka zadedykowała „Opowieść podręcznej”.

Sama Margaret Atwood może przypominać swoją pra, pra, prababkę. Burza siwych loków, ironiczny uśmiech – i takież riposty, przenikliwość obserwacji, wreszcie – książki, o których czytelnicy mówią: prorocze – to wszystko pozwala ujrzeć w autorce „Opowieści podręcznej”  współczesną czarownicę

Urodziła się 18 listopada 1939 roku w Ottawie. Jej ojciec był entomologiem, matka – dietetyczką.  W związku z badaniami ojca sporą część dzieciństwa spędziła z dala od cywilizacji, w lasach na północy Kanady. Uwielbiała długie spacery wśród natury (miłością do przyrody zaraził ją również ojciec) i zaczytywała się w książkach. Szczególnie uwielbiała komiksy i mroczne baśnie braci Grimm. 

Rodzina Margaret często się przeprowadzała, przez co długo nie mogła ukończyć ani jednego pełnego roku szkolnego. Dobrze wiedziała, jednak co chce robić w przyszłości. Już w wieku 16 lat postanowiła, że będzie zarabiać na życie pisaniem książek.

W 1957 roku zaczęła studia w Victoria College na Uniwersytecie Toronto, a cztery lata później mogła pochwalić się dyplomem z języka angielskiego, francuskiego i filozofii.  W tym samym roku zdobyła medal im. E. J. Pratt za tomik poezji wydany za własne pieniądze.  Rozpoczęła więc studia dyplomowe w Radcliffe College na Uniwersytecie Harvarda, a w 1962 uzyskała tytuł magistra. I choć w późniejszych latach wykładała na wielu prestiżowych uczelniach, nigdy nie zapomniała o swojej największej pasji. 

„Opowieść podręcznej” wyniosła ją na szczyt 

Jej pierwsza powieść „Kobieta do zjedzenia” ukazała się w 1969 roku. Krytycy byli zachwyceni. Dobrze przyjęli także kolejne tomy pisarki, ale prawdziwą sławę i rozgłos przyniosła jej dopiero „Opowieść podręcznej”. Do dzisiaj książkę przetłumaczono na 20 języków, przeniesiono na duży, a potem mały ekran. To właśnie dzięki serialowi Bruce’a Millera, w którym główną rolę zagrała Elisabeth Moss, o historii napisanej ponad 30 lat temu przypomniał sobie cały świat. 

Na pomysł napisania  książki Atwood wpadła w 1981 roku, tuż po tym, jak Ronald Reagan został wybrany na fotel prezydenta. Republikanin, prezentujący bardzo konserwatywne poglądy nie budził jej zaufania. Swoją frustrację i obawy przelała na karty powieści. Antyutopijna „Opowieść podręcznej” rozgrywa się w antyutopijnej przyszłości. Na skutek zmian klimatycznych w Gileadzie kobiety są pozbawione wszelkich praw. Stają się przedmiotem w rękach mężczyzn, a ich rola polega jedynie na spłodzeniu, jak największej liczy dzieci. Każdego dnia walczą o przetrwanie. Postaci z książki stały się bohaterkami ruchów feministycznych. Uczestniczki ulicznych protestów wykorzystywały nawet stroje podręcznych. Grzmiały, że gdy zostaną pozbawione praw do legalnej aborcje, niebezpiecznie zbliżymy się do rzeczywistości z kart powieści Atwood. 

Po olbrzymim sukcesie serialu (w Polsce możemy oglądać go na HBO) wszyscy myśleli, że powstanie druga część powieści. Kanadyjka kategorycznie odmawiała, podkreślając, że na temat Gileadu powiedziała już wszystko. Zmieniła zdanie dopiero wówczas, gdy Donald Trump został kolejnym prezydentem Stanów Zjednoczonych. „Zaczęliśmy zbliżać się do Gileadu, zamiast się od niego oddalać, szczególnie w USA, musiałam więc ponownie przemyśleć swoją decyzję” — podkreślała pisarka. „Testamenty” zostały wydane we wrześniu 2019 roku (w Polsce premiera książki odbyła się 26 lutego 2020 r.).  Akcja powieści osadzona jest 15 lat po zakończeniu „Opowieści podręcznej”. Tym razem narratorkami są trzy kobiety. Ciotka Lydia, czyli jedna z założycielek Gileadu, którą znamy z pierwszej części,  Agnes Jemine – młoda dziewczyna, która nie pamięta normalnego życia, oraz Daisy – nastolatka z Kanady, która opowiada nam, jak Gilead wyglądał z zewnątrz. 

Wszystko dla kobiet

Pomimo feministycznego tonu w jej książkach, pisarka nie lubi, gdy nazywa się ją feministką. Uważa, że współcześnie interpretujemy to pojęcie w różny, czasem błędny sposób. Podkreśla za to, że kobiety są równie ważne i potrzebne światu, co mężczyźni, a prawo powinno to odzwierciedlać.  Nie zgadza się też, gdy mówią, że udało jej się przewidzieć pewne wydarzenia. Ona jedynie zna się na ludziach i nie zaprzecza faktom z przeszłości. „Ktoś ostatnio zapytał mnie na Twitterze, jak wymyśliłam >>to gówno<<. Ale to nie ja to wymyśliłam, a rasa ludzka w ciągu ostatnich tysiącleci” — mówiła w jednym z wywiadów. 

Walczy nie tylko o prawa kobiet. Na sercu leży jej los bezbronnych stworzeń i od lat martwi się o przyszłość naszej planety. Jest zapaloną aktywistką społeczną i ekologiczną. Nie je mięsa i zachęca do tego innych ludzi. Kiedy w coś wierzy to na sto procent.

Będąc w liceum, nie raz usłyszała, że zamiast pisać, powinna znaleźć partnera, wyjść za mąż i założyć rodzinę. Już wówczas wiedziała, że nie musi z niczego rezygnować. Dzisiaj jest znaną na całym świecie autorką powieści, poezji, esejów, sztuk teatralnych, scenariuszy i książek dla dzieci, które są tłumaczone i wydawane na całym świecie. W sumie napisała ich aż 50. Dwa razy wyszła za mąż. Ma trójkę dzieci. W 2020 r. kończy 81 lat. Przez całą swoją pisarską karierkę hołduje jednej, kiedyś sformułowanej zasadzie: „Fikcja to musi być coś takiego, w co ludzie będą w stanie uwierzyć”.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG

Najlepsze współczesne pisarki. Ich książki trzeba przeczytać! Od której zacząć?

Pięć najbardziej inspirujących pisarek naszych czasów. I tytuły, od których najlepiej zacząć czytanie ich książek.
Anna Zaleska
28.08.2020

Olgę Tokarczuk wszystkie czytamy i mamy jej książki na półkach. Ale po czyje jeszcze powieści warto teraz sięgnąć, bo otwierają nam oczy, poszerzają horyzonty, pozwalają lepiej zrozumieć siebie i świat? Inspirują, by nasze życie stawało się lepsze i piękniejsze? Dodają odwagi, gdy trzeba zdecydować się na niełatwe kroki? Oto pisarki, które przejdą do historii jako najważniejsze i najbardziej wpływowe na początku trzeciego tysiąclecia. Ich książki obowiązkowo powinnyśmy mieć w swojej bibliotece. Doris Lessing (1919 – 2013) Angielska pisarka, feministka, laureatka wszystkich najważniejszych europejskich nagród literackich, w 2007 roku uhonorowana Noblem. Na początku lat 60. otwierała młodym kobietom oczy na takie kwestie, jak feminizm, patriarchat, antykoncepcja, niesprawiedliwość społeczna. Spod jej pióra wyszły dziesiątki utworów, wśród nich wiele książek psychologicznych, obyczajowych i wspomnieniowych. Żonglowała gatunkami literackimi, formami i nastrojami. Słynęła z wyrazistych, często kontrowersyjnych poglądów, które przysparzały jej tyleż zwolenników, co wrogów. Krytykowała kolonializm i politykę apartheidu, za co zabroniono jej wjazdu do RPA. Punktowała wady kapitalizmu. Choć wierzyła, że „prawdziwe, dobre książki (...) zawsze były i będą przeznaczone dla mniejszości i żadna skala promocji nie zmieni takiej książki w bestseller”, wiele z jej powieści odniosło ogromny sukces.     Od której książki zacząć? Od „Złotego notesu” z 1962 roku. To najważniejsza powieść noblistki, kultowa dla młodych dziewczyn w latach 60., przez wiele kobiet przyjęta jednak ze złością, dziś również bardzo aktualna i prowokująca do myślenia. Pojawiają się w niej wszystkie kluczowe dla twórczości Doris Lessing tematy: rozpad świata...

Czytaj dalej
Mat.prasowe

Wraca „Opowieść podręcznej”! Kiedy będziemy mogli zobaczyć nowe odcinku kultowego serialu?

Już wiemy, kiedy obejrzymy premierowe odcinki czwartego sezonu „Opowieści podręcznej”. Serial na podstawie powieści Margaret Atwood, ponownie przeniesie nas do antyutopijnej przyszłości w Gilead.
Sylwia Arlak
26.06.2020

„Opowieść podręcznej”, słynny serial na podstawie książki Margaret Atwood miał już trzy sezony. Antyutopijna opowieść przenosi nas w bliżej nieokreśloną przyszłość, do fikcyjnego miasteczka Gilead, w którym istnieje system klasowy, a należące do najniższej klasy kobiety (tzw. podręczne), są zmuszone do rodzenia dzieci uprzywilejowanym rodzinom. Za nieposłuszeństwo bohaterkom grozi śmierć.  Serial pojawił się mniej więcej w tym samym czasie, co ruch #metoo. Również w Polsce, czerwone płaszcze i białe czapki, które noszą bohaterki serialu, zakładały uczestniczki ulicznych demonstracji (w Polsce np. podczas wizyty Donalda Trumpa).  Produkcja zdobyła uznanie fanów i krytyków. Pierwszy sezon produkcji otrzymał aż osiem telewizyjnych nagród Emmy, w tym za najlepszy serial dramatyczny oraz najlepszą aktorkę w serialu dramatycznym dla Elizabeth Moss.  Wojna sama się nie wygra Kolejne sezony jednak nie dorównywały znakomitej pierwszej części. Fani oglądali, ale jednocześnie narzekali na powolną akcję i brak pomysłów na rozwijanie najważniejszych wątków. Zwiastun czwartego sezonu „Opowieści podręcznej” daje jednak nadzieję, że twórcy tym razem stanęli na wysokości zadania. „Nie mogę odpoczywać. Moja córka zasługuje na więcej, wszyscy zasługujemy na więcej. Zmiana nigdy nie przychodzi łatwo. Ta wojna sama się nie wygra” — mówi w zwiastunie June Osborne, postać grana przez Elisabeth Moss. W krótkiej zapowiedzi (która składa się z archiwalnych materiałów i nowych scen) twórcy sugerują, że nadeszła rewolucja przeciwko Gileadowi. Wiemy już też, że June przeżyła wydarzenia z finału poprzedniej części. Zapowiada się sezon pełen akcji, nadziei i zmian. To już nie tylko opowieść...

Czytaj dalej
Mat.prasowe

Seriale dla kobiet i o kobietach. Poznaj bohaterki, które nas inspirują!

Siła jest kobietą. Nowe bohaterki popkultury są nie tylko piękne, ale mają coś do powiedzenia.
Sylwia Arlak
24.07.2020

Pamiętacie bohaterki „Seksu w wielkim mieście”? Carrie, Miranda, Charlotte i Samantha często imponowały nam samodzielnością, inteligencją i niezależnością… – ale tylko do momentu, kiedy na horyzoncie pojawiał się kolejny mężczyzna albo kolejna para butów. Do dzisiaj myślimy o nich z sentymentem, ale z drugiej strony cieszymy się, że dzisiejsze serialowe bohaterki są zupełnie inne – nie zajmują się zakupami, ale walczą o siebie, o swoją niezależność i prawa. Nie są idealne, popełniają błędy, ranią najbliższych, nieraz zmagają się z porażkami. Jak my. Przeżywają dramaty i nie proszą mężczyzn o ratowanie ich z opresji – ale szukają wsparcia w kobiecym kręgu. Upadają, żeby wstać i działać z jeszcze większą siłą. Popkultura w końcu upomniała się o bohaterki z krwi i kości. Oto siedem seriali, które udowadniają, że nadszedł czas kobiet. 1. „Unortodox”, Netflix „Unortodox” to oparta na autobiograficznej książce Debory Feldman historia młodej Żydówki, Esther, która postanawia uciec z Brooklynu do Berlina przed ultraortodoksyjną społecznością i zaaranżowanym, nieszczęśliwym małżeństwem. W Berlinie szuka matki, która tak samo jak ona kiedyś nie umiała odnaleźć się w miejscu, gdzie kobiety są pozbawiane własnego głosu, miały podporządkowywać się tradycji (czytaj: mężczyznom) sprzątać, prać i rodzić dzieci. Młoda dziewczyna (której rozterki wspaniale oddała Shira Haas) ze świata pełnego zakazów i nakazów trafia do otwartego europejskiego miasta. Kiedy jej mąż dowiaduje się, że jest w ciąży, postanawia znaleźć bohaterkę i przekonać ją (czytaj: zmusić) do powrotu. Nie jest w stanie zrozumieć, że kobieta może chcieć od życia czegoś więcej. Serial ogląda się z zapartym tchem nie tylko ze względu na...

Czytaj dalej
Córka boga Szumowska
„Córka boga” Małgorzaty Szumowskiej. Fot. materiały prasowe

Piekło kobiet: książki, seriale i filmy, które pokazują, z czym i o co walczymy

Przeciwnicy Strajku Kobiet mówią, że za głośno krzyczymy, jesteśmy niekulturalne, używamy brzydkich słów. Przypomnijmy, skąd się ten nasz gniew bierze. Oto książki i filmy, które pokazują piekło kobiet.
Magdalena Żakowska
08.11.2020

Mężczyźni pytają mnie, dlaczego kobiety w moich książkach są tak często paranoiczkami. A ja odpowiadam: to nie paranoja, tylko trzeźwa ocena ich sytuacji ” – powiedziała kiedyś Margaret Atwood.  Choć wydaje się to sytuacją surrealistyczną, nadal musimy walczyć o swoje prawa. W Polsce o prawo do decydowania o własnym ciele i zdrowiu, czy o prawo do takiego wynagrodzenia za pracę, jak mężczyźni. W krajach i społecznościach rządzonych przez religijnych fundamentalistów o wolność i prawo do decydowania o samych sobie. Piekło kobiet wciąż trwa. Oto książki i filmy, które o tym przypominają, o co i z czym walczymy.  „Złoty notes” Doris Lessing Najważniejsza powieść wielkiej noblistki. Pojawiają się w niej wszystkie istotne dla jej twórczości tematy: patriarchat, feminizm, rozpad świata. Z pomocą Lessing możemy przyjrzeć się sytuacji kobiet w latach 50. w Zachodniej Europie. Głowna bohaterka książki, Anna, wykształcona i wyzwolona kobieta i matka, nie może odnaleźć się w patriarchalnym społeczeństwie „nowoczesnej” Europy. Odważne życiowe wybory przynoszą jej wyłącznie niezrozumienie ze strony świata. „Grace i Grace”, Netflix i „Opowieści podręcznej”, HBO Dwa seriale na podstawie powieści Margaret Atwood. „Opowieści podręcznej” znamy już chyba wszystkie. „Grace i Grace” to z kolei zbeletryzowana opowieść o autentycznych, choć nie wyjaśnionych wydarzeniach rozgrywających się w epoce wiktoriańskiej w Kanadzie. 23 lipca 1843 roku zamożny arystokrata i jego ciężarna kochanka zostają zamordowani. Sprawcami okazują się stajenny i 16-letnia pokojówka Grace Marks. Zostają schwytani i po szybkim procesie skazani na śmierć, jednak Grace udaje się uniknąć kary. Po ponownym procesie została skazana na dożywocie. Atwood opowiedziała...

Czytaj dalej