Joga na stres. Regularna praktyka przynosi ukojenie ciału i duszy
Pexels.com

Joga na stres. Regularna praktyka przynosi ukojenie ciału i duszy

Joga zmniejsza uczucie stresu na poziomie fizycznym i psychicznym: regularna praktyka pomaga rozluźnić się ciału i sprawia, że zaczynamy lepiej rozumieć siebie i swoje reakcje. By wzmocnić działanie jogi, warto również zastosować dietę zgodną z zasadami ajurwedy.
Izabela Raczkowska
15.01.2021

Z punktu widzenia ajurwedy przyczyną wszelkiej choroby jest brak równowagi energetycznej. Leczenie zaś powinno skupić się na równoważeniu prany – energii życiowej, właśnie za pomocą jogi oraz prawidłowej diety. Niektóre techniki jogi mogą służyć więc jako terapia wspomagająca w stanach podwyższonego napięcia stresowego, które według ajurwedy wypływa z zaburzenia energii vata.

Książę Karol nawet po rozwodzie chciał mieć ostatnie zdanie

Joga zmniejsza stres i redukuje napięcie

Joga będąca narzędziem ajurwedy może przeciwdziałać skutkom stresu na poziomie fizycznym i psychicznym. Wszystkie składowe jogi, a więc asany, pranajama, techniki koncentracyjno-medytacyjne oraz techniki relaksacyjne stanowią zbiór narzędzi, których możemy użyć, aby łagodzić dyskomfort zrodzony przez stres.

Prawidłowo wykonywane asany mają za zadanie usuwać radżas: leczyć pobudzenie, nadreaktywność i niepokój umysłu. Zadanie pranajamy, czyli ćwiczeń oddechowych, to usuwać tamas: zastój, bierność, ignorancję i brak uczuć. Bez asan i pranajamy pratjahara, czyli sztuka kontrolowania i wycofania zmysłów, będąca wstępem do relaksacji i medytacji, jest bardzo trudna. Według ajurwedy pratjahara jest także podstawą w nauce rozróżniania wrażeń i bodźców, bardzo przydatną do zrozumienia naszych reakcji stresowych.

Czytaj też: Joga na dobry sen. 10-minutowa praktyka, która uspokoi i wyciszy

Jak to się dzieje, że praktyka pomaga rozładować stres w ciele?

W dobrze przemyślanej praktyce jogi praca dynamiczna przeplata się z pracą statyczną w asanach, a wszystko kończy relaksacja. Ten układ jest optymalny z punktu widzenia uwalniania od napięć ciała. Podczas długotrwałego nierozładowanego stresu następują w naszej tkance łącznej fizyczne zmiany. Ciało sygnalizuje napięcie. Nagromadzona energia nie ma ujścia – następuje statyczne przeciążenie.

Każde ciało ma bowiem określony tonus mięśniowy – nasze mięśnie szkieletowe mają swoiste napięcie, konieczne do utrzymania na przykład postawy stojącej lub siedzącej. O ich napięciu decyduje pobudzenie systemu nerwowego. Prawidłowa praca mięśni, której wynikiem jest ruch – praca izotoniczna – polega na kurczeniu i rozkurczaniu mięśnia. W drugiej fazie stresu – fazie rozładowania – powinien nastąpić proces rozkurczu mięśnia. Kiedy jednak długo przebywamy w nierozwiązanej sytuacji stresowej (faza wyczerpania), nasz nadmiernie pobudzony układ nerwowy powoduje stały wzrost napięcia mięśniowego: mięśnie są trwale przykurczone i nie występuje proces ich rozkurczu. Wynikiem tej pracy nie jest ruch – ciało spina się w bezruchu. To tak zwana praca izometryczna. 

Do uzyskania równowagi (potocznie: do rozluźnienia) musimy osiągnąć zrównoważony tonus mięśniowy oraz powrócić do prawidłowej pracy mięśniowej. Dzięki pracy z ciałem w asanach jesteśmy w stanie uwolnić ciało od napięć i zyskać równowagę. Dodatkowo kończąca praktykę relaksacja wspomaga powyższe działanie, rozszerzając je o uspokojenie układu nerwowego. Spada częstotliwość fal mózgowych. Następuje swoista introspekcja, rozluźnienie, uwolnienie i wyciszenie organizmu. 

Praktykując jogę systematycznie i dłużej, ważniejsze jednak stają się jej wpływ na rozwinięcie samoświadomości oraz pogłębienie kontaktu z samym sobą. To daje bazę do lepszego zrozumienia nie tylko otaczającego nas świata, ale i zrozumienia swoich własnych na niego reakcji. Joga, pogłębiając świadomość, daje możliwość wglądu w samą naturę naszych reakcji, napięć i konfliktów wewnętrznych. Możemy zmienić swoje podejście, nawyki, destrukcyjne zachowania oraz myśli leżące u podstaw stresu. Nie znaczy to, że usuniemy stres całkowicie ze swojego życia, ponieważ stanowi on integralną jego część. Znaczy to, że nauczymy się koegzystować ze swoim stresem. Obłaskawimy go. Sartre mawiał: „Nie to jest ważne, co ze mną zrobiono, lecz to, co ja sam zrobiłem z tym, co ze mną zrobiono”.

Czytaj także: Joga przy chorobach psychosomatycznych: uwolnij myśli i ulecz ciało

Asany zmniejszające stres

Asany wspomagające radzenie sobie ze stresem to: ardha utkatasana, utthita trikonasana, virabhadrasana, uttanasana, ardha uttanasana, prasarita padotanasana, padangusthasana, padahastasana, adho mukha svanasana, paschimottanasana w różnych wersjach, supta virasana, supta baddha konasana oraz savasana. Z pranajamy polecam oddech brzuszny.

Dieta na stres

Dieta wspomagająca równoważenie prana vata to pokarmy zawierające smak słodki, słony i kwaśny. Powinniśmy wprowadzić także pewne zmiany stylu życia łagodzące vata. Nasze szybkie życie, hałas, wszelkie media, telefony, komputery, telewizory, tłumy ludzi, pojazdy w ruchu, nadmiar pracy i stawianych sobie zadań, podróże, praca na nocne zmiany, brak snu, niedożywienie, niedbanie o nawilżenie skóry, zdenerwowanie, zmartwienia i wątpliwości wzmagają tę doszę, rodząc stres.

Czytaj też: Dosze w ajurwedzie – Vata, Pitta i Kapha. Którą z nich jesteś?

Vata zaburza także niska temperatura jesieni i zimy, suchość lata oraz wiejące wiatry. Jest ona mocniejsza po południu. Prana vata nie lubi klimatyzacji. Z wiekiem jest w nas jej coraz więcej. Z pokarmów zaburzają ją używki – alkohol, papierosy, narkotyki, kawa, herbata, napoje gazowane, biały cukier, suche przekąski, zbyt dużo surowego jedzenia oraz wszelkie mrożonki, lody i zimne napoje. Oprócz równoważącej ją diety z bardziej subtelnego punktu widzenia potrzebuje energia vata uregulowanego planu dnia, odpoczynku, relaksacji, cichej i spokojnej muzyki, kojącego towarzystwa dobrze znanych osób, spokoju, relaksujących masaży oraz głębokiego powolnego oddychania.

Potrzebuje ona pożywnego, często ciepłego śniadania, lekkiego drugiego śniadania, przekąsek wczesnym popołudniem i lekkiej kolacji.  

Czytaj też: Orina Krajewska: „Joga to dla mnie niekończąca się podróż”

***

Tekst pochodzi z archiwalnego numeru magazynu „Joga”.

 

Kochasz czytać?
Czekamy na Ciebie!

Dołącz do grupy na FB
 

Uroda Życia - czytaj dla przyjemności

Czekamy na Ciebie na FB
 

Ludzie, psychologia,
pasja - inspirujemy!

Obserwuj nas na IG
Joga według metody Sivanandy
Pexels.com

Joga według metody Sivanandy. To nie tylko ćwiczenia, ale cały styl życia

Joga według metody Sivanandy jest odpowiednia dla ludzi w każdym wieku. Uczy koncentracji, akceptacji i uwagi.
Apolonia Rdzanek
23.12.2020

Sivananda z wykształcenia był lekarzem medycyny klasycznej, jednak  zrezygnował z tego podejścia w leczeniu pacjentów, gdyż nie widział w niej skutecznej metody niesienia pomocy cierpiącym. W swojej praktyce stosował wiedzę pochodzącą z wedanty, jogi i ajurwedy.   Joga według metody Sivanandy Sivananda wypracował własną metodę, tzw. jogę syntezy, która traktuje człowieka w sposób integralny i oddziałuje na wszystkie sfery jego funkcjonowania. Wykorzystując starożytną wiedzę, zaproponował on współczesnemu człowiekowi metodę lansującą zdrowy styl życia, którą jego uczeń Vishnudevananda spopularyzował na Zachodzie. Przedstawił on ją w postaci pięciu punktów: prawidłowe ćwiczenia (asany),  prawidłowa relaksacja,  prawidłowe oddychanie,  prawidłowa dieta,  pozytywne myślenie i medytacja .  Te pięć wskazówek, to sposób na zdrowie, lepsze radzenie sobie ze stresem i napięciem, jakie niesie współczesny świat, a przede wszystkim na życie w harmonii. Swami Vishnudevananda mówiąc o człowieku, porównywał go do samochodu, który potrzebuje spełnienia kilku warunków, aby mógł dobrze pracować. Te warunki to: prąd elektryczny, system chłodzenia, smarowanie, paliwo, dobry kierowca. Człowiek jest jak samochód Człowiek przede wszystkim czerpie energię z powietrza. Poprzez pełne i rytmiczne oddychanie wykorzystuje całą powierzchnię płuc, co zwiększa ilość pobieranego tlenu. Ćwiczenia oddechowe — pranajamy, powodują wzrost poziomu energii stanowiącej odpowiednik prądu elektrycznego. ...

Czytaj dalej
Emocje kumulują się w brzuchu
Antonius Ferret/Pexels.com

Stres mieszka w brzuchu. Jak pozbyć się napięcia?

Zaciskając brzuch, kumulujemy emocje, niejako zapisując je w ciele. Może to wytworzyć fizyczną blokadę, spowodować zaburzenie przepływu krwi, limfy, tlenu czy energii. Naucz się świadomie rozluźniać tę bogatą w różnorodne struktury i narządy strefę, by uniknąć dolegliwości w przyszłości lub zminimalizować te istniejące.
Aleksandra Mróz
31.12.2020

U sporej grupy osób stres wyraża się przez spięcie mięśni jamy brzuszno-miednicznej, którą nazwijmy ogólnie brzuchem. Często jest to nieuświadomione napięcie, które możemy „nosić” miesiącami lub latami. Może ono prowadzić do przenoszenia się napięć z mięśni zewnętrznych na mięśnie głębokie oraz na narządy i powodować dolegliwości obrębie brzucha, miednicy i pleców. Często kiedy odczuwamy jakieś negatywne emocje lub ból, zamiast się rozluźnić, napinamy się jeszcze mocniej. To pomaga na krótki moment, lecz w dłuższym czasie nakręca spiralę naprzemiennie pogłębiającego się napięcia i bólu. Jeśli po prostu ściągasz mięśnie brzucha czy pośladków, bez zastanawiania się, co i jak napinasz, to prawdopodobnie pracujesz powierzchniową warstwą mięśniową, czyli mięśniami, które w codziennych sytuacjach, takich jak chodzenie czy siedzenie, powinny być rozluźnione. W zachowaniu postawy, w codziennych czynnościach niewymagających nadmiernego wysiłku podstawową pracę powinny wykonywać mięśnie głębokie. Umiemy ich używać jako małe dzieci, jednak duża grupa ludzi traci tę wiedzę, dorastając. Czyżby winę za to ponosił między innymi stres i idąca za nim nauka nieprawidłowych nawyków napięcia mięśniowego? Czytaj także: Psycholog, Joanna Heidtman o naszym napięciu psychicznym: „Same sobie to robimy” Różnorodność struktur Rejon brzucha to miejsce, gdzie spotykają się rozmaite narządy i tkanki. Mamy tu struktury kostne – kości miedniczne, kość ogonową, kość krzyżową oraz kręgi lędźwiowe. Połączenia stawowe, jakie występują w tym obszarze, to stawy krzyżowo-biodrowe, międzykręgowe (w tym dwa najistotniejsze, nazywane przejściami: piersiowo-lędźwiowe i lędźwiowo-krzyżowe) i międzywyrostkowe kręgów lędźwiowych, a także...

Czytaj dalej
joga na stres
Adobe Stock

Joga pomoże opanować stres i niepokój – pisze jogin Piotr Künstler

Napięcie w barkach, bóle głowy, poczucie wyczerpania, drażliwość, bezsenność – brzmi znajomo? To tylko niektóre z typowych objawów stresu. Doświadczyłem ich dotkliwie, na szczęście z pomocą przyszła joga i medytacja.
Piotr Künstler
01.07.2020

Mechanizm działania stresu na poziomie fizjologicznym jest znany: pod wpływem stresorów, czyli czynników wywołujących stres, następuje natychmiastowa mobilizacja organizmu. Szybka reakcja ma chronić przed zagrożeniem życia. I dobrze. Bo stres krótkotrwały jest potrzebny do przeżycia: stymuluje do działania, wzmacnia odporność i wytrzymałość. Nie bez przyczyny poddawanie sportowców kontrolowanemu stresowi jest podstawą treningów – to jeden z warunków osiągnięcia sukcesu w sytuacji podwyższonej presji na zawodach. Taki stres zwiększa koncentrację i pomaga przekraczać własne ograniczenia. Adrenalina – raz przyjaciel, raz wróg Pierwotnie mobilizacja organizmu związana była z ucieczką przed zagrożeniem, walką o życie lub wysiłkiem zdobycia pożywienia. Ale zawsze po tym następował okres odpoczynku. Organizm usuwa wówczas produkty przemiany materii wytwarzane pod wpływem stresu, wraca właściwe ciśnienie i krążenie krwi oraz normalne procesy metaboliczne. Dzięki temu człowiek jest przygotowany do stawienia czoła kolejnym wyzwaniom. Katastrofa następuje wtedy, gdy ta krótka mobilizacja organizmu przeradza się w przewlekły i stały stan napięcia. Dwa główne hormony stresu: adrenalina i kortyzol, sprzymierzeńcy w sytuacji zagrożenia życia, stają się nagle największymi wrogami. Przyspieszona akcja serca, wzrost ciśnienia, spowolnione trawienie, wzrost stężenia glukozy we krwi, odpłynięcie krwi z kończyn w kierunku mięśni, serca i mózgu, działanie hormonów – stawia organizm w stanie ciągłego pobudzenia. Efektem jest obniżenie odporności, nadmierne obciążenie układu krwionośnego, zwiększone ryzyko nadciśnienia i zawału. To na poziomie fizycznym, ale stres zmienia także nasze zachowania. Stajemy się agresywni i rozchwiani emocjonalnie. Może pojawić się brak apetytu albo...

Czytaj dalej
Jak radzić sobie ze stresem?
Adobe Stock

Jak radzić sobie ze stresem? 5 sprawdzonych sposobów

Z jednej strony stres jest nam niezbędny do przetrwania, napędza nas do działania i motywuje, ale w momencie, gdy staje się przewlekły i długotrwały, zagraża naszemu zdrowiu. Jak sobie z nim poradzić?
redakcja „Uroda Życia”
28.12.2020

Stres najprościej zdefiniować można jako naturalną reakcję organizmu na  sytuacje i wydarzenia, które zakłócają jego równowagę, obciążają go lub przekraczają nasze zdolności do skutecznego poradzenia sobie. Te sytuacje oraz zdarzenia to stresory. Ich źródło może być bardzo różne: choroba, brak pracy lub problemy w pracy, nieporozumienia z partnerem, kłopoty rodzinne, wychowawcze, utrata ukochanej osoby, szybkie tempo życia, nadmiar obowiązków, itd.  Stres ma na nasz organizm jednocześnie pozytywny i negatywny wpływ – w niektórych sytuacjach jest czynnikiem niezbędnym do przetrwania, motywuje nas do działania, ale jest też stres przewlekły, długotrwały, nazywany także chronicznym, który bardzo nam szkodzi. Wpływa na obniżenie nastroju, powoduje drażliwość, zwiększa podatność na depresję, potrafi paraliżować życie. Na szczęście istnieją sposoby, które pozwalają na radzenie sobie ze stresem! Czytaj też: Psycholog, Joanna Heidtman o naszym napięciu psychicznym: „Same sobie to robimy” Świadomy oddech  Praktyka świadomego oddechu ma realny wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne. Jest to najprostsze narzędzie, którego możemy użyć do walki ze stresem. Claire Grieve, amerykańska nauczycielka jogi i mindfulness, przekonuje, że głębokie, metodyczne oddychanie działa przez stymulowanie nerwu błędnego, wywołując uspokojenie w ciele. Spowolnienie oddechu może obniżyć tętno, rozładować napięcie i uspokoić układ nerwowy, łagodząc objawy stresu i niepokoju. Skupienie się na prawidłowym wdechu i wydechu może również pomóc oderwać się od myśli, które powodują napięcie. Medytacja Medytacja to czas odpoczynku dla systemu nerwowego oraz wyciszenie umysłu. Regularna praktyka pozwala inaczej spojrzeć na nasze codzienne doświadczenia,...

Czytaj dalej